تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٦ - شرح آيات

فشارهاى زيانبخش به سوى باطل پرهيز كند، لازم است نظرى به آخرت بيندازد كه در آن همه از يارى او جدا مى‌شوند، و بلكه راهى براى آن نمى‌ماند، و او با عمل خود تنها باقى مى‌ماند.

سپس سياق قرآنى پس از اين بيم دادن، به برانگيختن آرزو و اميد در ما مى‌پردازد، و در كنار عزت خدا ما را به ياد رحمت او مى‌اندازد، چه با عزت خود سنت جزا را استقرار بخشيده و به رحمت خود شفاعت و مغفرت را براى اين انسان ضعيف در دسترس او قرار داده است، و بدين گونه استثنايى ميان ديگر مردمانى شده كه از خويشاونديها و وابستگيها بريده شده‌اند و در گرد اعمال بد و زشت خويش قرار گرفته‌اند، و آنان كسانى هستند كه رحمت خداى عزّ و جلّ شامل حال ايشان خواهد شد.

إِلَّا مَنْ رَحِمَ اللَّهُ‌ مگر كسى كه خدا بر او رحم كند، و او را به ايمان راه نمايد، و در انجام دادن عمل صالح در دنيا توفيق دهد، و گناهانش را بيامرزد، و در آنها اولياى خويش را در آخرت شفيع قرار دهد، كه اين او را از شفاعت صالحان بى نياز مى‌سازد و خدا او را بر دشواريها پيروز خواهد كرد.

إِنَّهُ هُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ‌ كه او توانا و بخشنده است.

شحّام گفت: در شب جمعه‌اى كه با ابو عبد اللَّه (ع) در راه بوديم، به من گفت: «شب جمعه است پس قرآن بخوان» و من اين آيات را خواندم‌ إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ‌ (تا آنجا كه) إِلَّا مَنْ رَحِمَ اللَّهُ‌، پس ابو عبد اللَّه (ع) گفت: «سوگند به خدا كه ما از آن كسانيم كه خدا آنان را استثنا كرده است و از ايشان بى نياز بوديم». [٢٢]/ ٤٩ [٤٣- ٤٦] و همچون نتيجه‌اى از يوم الفصل قرآن با ما درباره دو تصوير سخن مى‌گويد: يكى تصوير اصحاب آتش است كه در آن اشكال گوناگون عذاب را مى‌چشند، و ديگرى تصوير اهل بهشت كه از نعمت آن بهره‌مند مى‌شوند.