تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٦٢ - زمينه كلى سوره
كه فَأْتُوا بِآبائِنا إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ. و بدين گونه خود را از حقيقت دور و در حجاب نگاه دارند، و اينان خواه ايمان بياورند يا چنين نباشند، جزا وقوع پيدا خواهد كرد. خدا آنان را زنده مىكند، سپس مىميراند، سپس آنان را در روز قيامت گرد هم جمع مىكند كه هيچ شكى در آن نيست.
آيا اگر كافر شوند، مىتوانند زيانى به پروردگارشان كه مالك و پادشاه آسمانها و زمين است زيانى برسانند؟ و آنان كه در روز برخاستن ساعت زيان مىبينند، باطل كاراناند.
در آنجا كافران از مؤمنان جدا مىشوند، بلكه كافران نيز- همچون مؤمنان- از يكديگر تمايز پيدا مىكنند، چه تَرى كُلَّ أُمَّةٍ جاثِيَةً كُلُّ أُمَّةٍ تُدْعى إِلى كِتابِهَا الْيَوْمَ تُجْزَوْنَ ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ.
در آن جا فرق ميان مردم بر حسب كارهاشان تجلّى پيدا مىكند: كسانى كه ايمان آوردند و به انجام دادن كارهاى شايسته پرداختند، به بهشت وارد مىشوند، در صورتى كه كافران مورد مؤاخذه قرار مىگيرند و از ايشان مىپرسند: چرا از/ ٦٦ تسليم شدن به آيات خدا خوددارى كرديد، و به گناه پرداختيد، و چنان گمان برديد كه نسبت به ساعت يقين نداريد، در صورتى كه ساعت حق است و هيچ شكى در آن نمىرود؟ در آن روز اعمال بد ايشان آشكار مىشود، و حقايقى كه به استهزا كردن آنها مىپرداختند، احاطهشان مىكند، و اما فراموشى ايشان از حقايق- كه يكى از افعال قلبى است- با يك فراموشى همچون خود آن مقابله پيدا مىكند و به ايشان خواهند گفت الْيَوْمَ نَنْساكُمْ كَما نَسِيتُمْ لِقاءَ يَوْمِكُمْ هذا امروز شما را از ياد مىبريم، به همان گونه كه شما رسيدن به چنين روزى را فراموش كرده بوديد».
و در پايان سوره سياق باز مىگردد و بيان مىكند كه: جزاى ريشخند كردن آيات خدا آتش است، و سبب آن مغرور و مفتون شدن به زندگى دنيا است، و سپاس مخصوص خدا است (در آغاز و در پايان بر رحمت و عدالت او)، و او را است بزرگى و كبريا در آسمانها و زمين و او عزيز حكيم است.