تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٥١٤

براى بشر است. و امام على (ع) گفته است: «سخت‌ترين ساعتهاى پسر آدم سه است (يكى) ساعتى كه در آن از گور بر مى‌خيزد»، [٨١] و گفت: «هيچ گور آدميزادى در روز قيامت شكافته نمى‌شود مگر اين كه دو فرشته بازوان فرد از گور بيرون آمده را در دست گرفته باشند و به او بگويند: فرمان پروردگار عزيزت را اجابت كن». [٨٢] [٤٥] خدا سوره را با تأكيدى براى پيغمبر- و براى هر خواننده به حق- به پايان مى‌رساند كه او مسئول مردمان نيست و بر عهده او نيست كه آنان را مجبور به پذيرفتن حق كند، و مسئوليت وى تنها در تبليغ رسالت خدا به ايشان است، اما حساب جدا كننده در نزد خدا صورت مى‌گيرد كه بيشتر به رسالت خود توجه دارد، و بهتر مى‌داند كه ايستار مردمان درباره آن چگونه است.

نَحْنُ أَعْلَمُ بِما يَقُولُونَ وَ ما أَنْتَ عَلَيْهِمْ بِجَبَّارٍ فَذَكِّرْ بِالْقُرْآنِ مَنْ يَخافُ وَعِيدِ ما به آنچه مى‌گويند داناتريم و تو فرمانده ايشان نيستى، پس قرآن را به ياد كسانى آور كه از وعيد و تهديد بيم دارند.

ايمانى كه از راه قانع شدن قطعى به ضرورت آن فراهم نيايد، چه ارزشى مى‌تواند داشته باشد؟ هيچ سودى براى صاحب خود ندارد، و به رسالت هيچ خدمتى نمى‌تواند بكند، و در اين آيه بيانى از وجود آزادى در دين خود آمده است.