تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٠ - شرح آيات

وَ لَقَدْ نَجَّيْنا بَنِي إِسْرائِيلَ مِنَ الْعَذابِ الْمُهِينِ* مِنْ فِرْعَوْنَ إِنَّهُ كانَ عالِياً مِنَ الْمُسْرِفِينَ‌ و بنى اسراييل را از عذابى خوار كننده رهانيديم* از فرعون كه جوياى برترى و از اسراف كنندگان بود.

فرعون نيز شخص ديگرى است كه جزاى عادلانه خود را در دنيا به سبب گمراهى و انحرافش ديد، كه از جهتى/ ٤٣ علاقه او با مردم برتريجويى و استكبار بود؛ و علاقه‌اش با طبيعت تبذير و اسراف.

كلمه «عاليا» در اين جا دلالت بر علوّ در اسراف ندارد، بلكه مقصود از آن برتريجويى نسبت به مردم است كه پروردگار ما عزّ و جلّ در آيه‌اى ديگر درباره آن چنين سخن گفته است تِلْكَ الدَّارُ الْآخِرَةُ نَجْعَلُها لِلَّذِينَ لا يُرِيدُونَ عُلُوًّا فِي الْأَرْضِ وَ لا فَساداً آن جهان ديگر را براى كسانى قرار داده‌ايم كه خواستار برترى در زمين و تبهكارى نيستند». [١٥] يعنى كسانى كه با ديگران علاقه و ارتباط مبتنى بر استكبار و تعالى ندارند، و نيز با طبيعت علاقه و ارتباط تبهكارى در آن ندارند، و بدين گونه است كه بعضى از قرآن بعض ديگرى از آن را تفسير مى‌كند.

[٣٢] اما نعمتهاى الاهى ديگر بر بنى اسراييل پس از نجات يافتن از حكم طاغوت، برترى يافتن آنان بود بر ديگر امتها، و اين كه خدا از ميان ايشان كسانى را براى حمل رسالت خود برگزيد، و اين جز براى آن نبود كه از فتنه بزرگ در زندگى گذشتند و با كوشش شايستگى خود را براى اين مسئوليت ثابت كردند.

وَ لَقَدِ اخْتَرْناهُمْ عَلى‌ عِلْمٍ‌ و دانسته آنان را برگزيديم.

به سبب شايستگى و تمايزى كه در نتيجه ايمان و كارهاى شايسته داشتند.

عَلَى الْعالَمِينَ‌ بر جهانيان.

بنا بر اين بر ما و ملتهايى كه جوياى پيشرفت هستند، واجب است كه در آن تلاش نكنيم كه در دنيا به برترى برسيم، و براى تحقق بخشيدن به اين هدف بر ما