تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٦٢ - شرح آيات

[٢٨] ذلِكَ بِأَنَّهُمُ اتَّبَعُوا ما أَسْخَطَ اللَّهَ‌ و از آن جهت چنين شد كه آنان از چيزى پيروى مى‌كردند كه خشم خدا را بر مى‌انگيخت.

يعنى از هواهاى نفسانى پيروى مى‌كردند. و اگر بنده‌اى نماز بخواند و روزه بدارد و به عبادت بر پا ايستد، ولى پيرو هواى نفس خويش باشد، عملش چه فايده‌اى مى‌تواند براى وى داشته باشد؟! مگر حكمت اين عبادتهاى واجب تربيت نفس نيست تا از هواها پيروى نكند، و آن نيست كه از كبر و حسد و كينه نهان شده در آن پاك شود، در صورتى كه آن كسان با نماز و اعمال خويش كبر و عناد خويش را پيريزى مى‌كردند، و بلكه نماز خويش را وسيله‌اى براى رسيدن به شهوت رياست خويش در دنيا قرار مى‌دادند.

وَ كَرِهُوا رِضْوانَهُ‌ و رضايت و خرسندى او را ناخوشايند مى‌شمردند، و اين خرسندى در ولايتى خلاصه مى‌شد كه به آن فرمان داده بود، ولى آنان به رهبرى شرعى اطاعت نكردند.

فَأَحْبَطَ أَعْمالَهُمْ‌ پس اعمال ايشان را تباه و باطل كرد.

[٢٩] و خدا بدين گونه بندگان خويش را مبتلا كرد و آزمود تا با حقيقت واقع خود آشكار شدند و خدا آنچه را كه پنهان كرده بودند آشكار ساخت.

أَمْ حَسِبَ الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ أَنْ لَنْ يُخْرِجَ اللَّهُ أَضْغانَهُمْ‌ آيا آن كسانى كه در دلهاشان بيمارى وجود دارد، چنان گمان مى‌كنند، كه ما هرگز كينه‌هاى پنهانى ايشان را آشكار نخواهيم كرد؟

/ ٢٦٤ همين گمان ايشان را در برابر پروردگارشان مغرور كرد و فريفت و چنان پنداشتند كه پنهان شدن در پشت ظاهر نفاق پيوسته امكانپذير خواهد بود، ولى خدا آنچه را كه از خشم و كينه و بغض كه پنهان نگاه داشته بودند آشكار ساخت. و گفته‌اند كه أضغان به معنى چيزهاى ناخوشايندى است كه در ضمير پنهان مانده باشد.

[٣٠] و به همان گونه كه خدا قدرت آن دارد كه با آزمايش ايشان به جنگ حقيقت آنان را آشكار سازد، بر اين نيز قادر است كه از راهى ديگر پيغمبر خويش‌