تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٥٠٤

/ ٤٩٦ يعنى عقل (كه جوهر نفس است)، و از آن نظر نفس به نام قلب ناميده شده كه از حالى به حال ديگر مى‌گردد و تقلّب پيدا مى‌كند، يا به سبب زير و رو كردن و تقليب معلومات براى دست يافتن به معلوماتى جديد.

صاحب قلب كسى است كه با انديشيدن خود امور را به اشكال مختلف جا به جا مى‌كند تا پس از رسيدگى كامل به بهترين آنها دست يابد. و خداوند تبارك و تعالى مى‌گويد الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ أُولئِكَ الَّذِينَ هَداهُمُ اللَّهُ وَ أُولئِكَ هُمْ أُولُوا الْأَلْبابِ‌ كسانى كه سخن را گوش مى‌دهند و از بهترين آن پيروى مى‌كنند، آن كسان‌اند كه خدا آنان را هدايت كرده است و آنان صاحبان عقل و خردمندانند»، [٥٨] و شايد مقصود از صاحبان قلوب علمايى بوده باشد كه در معانى آيات تفقه مى‌كنند و از عقلهاى خود مشورت مى‌گيرند و اشاره‌اى به آن در اين گفته خداوند متعال آمده است كه وَ ما يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ يَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنا وَ ما يَذَّكَّرُ إِلَّا أُولُوا الْأَلْبابِ‌ و تأويل آن را كسى جز خدا نمى‌داند، و پيشرفتگان در علم مى‌گويند كه به آن ايمان آورديم كه همه آن از نزد پروردگار ما آمده است و جز خردمندان كسى پند نمى‌گيرد». [٥٩] و امام كاظم (ع) گفت: «اى هشام! خدا در كتابش مى‌گويد إِنَّ فِي ذلِكَ لَذِكْرى‌ لِمَنْ كانَ لَهُ قَلْبٌ‌ كه مقصود از قلب عقل است»، [٦٠] و در اين شك نيست كه اهل بيت عصمت و امامان راهنما عليهم السلام، پيشوايان عقلا و راسخان در علم‌اند و آشكارترين مصاديق اين آيه كريمه به شمار مى‌روند.

بدانيد كه من در قرآن نامهايى دارم كه مواظب باشيد بر آنها چيره نشويد كه در اين صورت در دين خود گمراه مى‌شويد؛ من داراى قلب هستم، خداوند بزرگ مى‌فرمايد: «همانا در اين سخن براى كسى كه صاحبدل باشد پند و اندرزى‌