تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٥٩ - زمينه كلى سوره

بشناسند، مسئوليتها و حقوق انضباط پيدا مى‌كند و فرصت مراعات كردن عدل و داد فراهم مى‌آيد. بلى، تنها يك تمايز وجود دارد، و آن تقوا است. پس بزرگوارترين آفريدگان در نزد خدا پرهيزگارترين ايشان است. و يكى از معانى تقوا سلامت فكر و استقامت رفتار است، و اگر مسابقه‌اى بايد صورت بگيرد لازم است در آن چيزها باشد كه بشريت را به هدفهاى شريف آن نزديك مى‌كند (١٣).

و: در آخرين درس سخن از تقوا بدين صورت به ميان مى‌آيد كه اصل آن تحقق يافته در ايمان است، و شايد براى آن باشد كه آزمندان و فرصت جويان مدّعى آن نشوند و بگويند قالَتِ الْأَعْرابُ آمَنَّا عربها گفتند كه ايمان آورديم» (١٤).

گروهى به طمع منافع مدينه، پس از آن كه زمينهاشان بى حاصل و خشك شد، به آن شهر روى آوردند، و قرآن منكر ايمان داشتن ايشان شد، ولى مسلمان بودن آنان را نفى نكرد به همان گونه كه منكر وجود پاداشى در نزد خدا براى ايشان نشد، به شرط آن كه از خدا و فرستاده‌اش اطاعت كنند. آيا خدا آمرزنده و مهربان نيست؟

در اين جا دو مقياس براى ايمان از قرآن به ما الهام مى‌شود: شك نكردن مخصوصا در آن هنگام كه تعاليم دين مخالف با هواها و مصالح ايشان بوده باشد، و جهاد كردن به جان و مال در راه خدا، پس هر كه چنين باشد در ايمان خود صادق است.

بعضى چنان مى‌پندارند كه مدعى ايمان شدن كفايت مى‌كند، و تو گويى خبر ديندارى خود را به خدا مى‌دهند، و خدا داناى همه چيز در آسمانها و زمين است و از همه چيز با خبر است.

بعضى را مى‌بينى كه اسلام آوردن خويش را بر رسول منت مى‌نهند- همچون عربهاى بيابانى كه بيشتر ذكر آنان گذشت- و اين خدا است كه با ايمان بر ايشان منت مى‌نهد، بدان جهت كه، اگر در ادعاى خود راستگو باشند، بزرگترين نعمت ايمان است (١٤- ١٧).