تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٣٥ - شرح آيات

وَ لَوْ قاتَلَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوَلَّوُا الْأَدْبارَ و اگر كسانى كه كفر ورزيدند با شما به جنگ مى‌پرداختند، به يقين شكست مى‌خوردند و مى‌گريختند.

گريز از رو به رو شدن، بدون اين كه نيروهاى هم پيمانان همچون ثقيف و هوازن جرأت يارى كردن به قريش را پيدا كند، چه آنان نيز به نوبه خود دستخوش ترس مى‌شدند و شجاعت تصميم گرفتن به يارى و پشتيبانى از قريش از ايشان سلب مى‌شد.

ثُمَّ لا يَجِدُونَ وَلِيًّا وَ لا نَصِيراً پس دوست و ياورى نخواهند يافت.

كسانى كه به رهبرى قريش معتقد بودند، و فرمانروايى قريش را بر خودشان مى‌پذيرفتند، هر چه زودتر تغيير عقيده و روش خواهند داد، زيرا كه پيش از آن به سبب اعتماد به قوت و قدرت قريش چنان شده بودند، و چون شكست خورد ديگر شايستگى سرپرستى ديگران را ندارد ... سپس اگر چنان فرض كنيم كه آن قبيله‌ها به سود قريش وارد جنگ مى‌شدند، آيا اين مسئله مى‌تواند شكست را به پيروزى تبديل كند؟ هرگز ... و نيروى ايشان در برابر اراده خدا چه تأثيرى مى‌توانست داشته باشد؟

[٢٣] پس آنان و همانندان ايشان در طول زمان بايد بدانند كه پيروزى حق بر باطل سنتى الاهى و ثابت است كه به فرمان خدا بر زندگى حكومت مى‌كند، و پيشينيان ايشان كه نيرويى سخت‌تر از ايشان داشتند،/ ٣٣٧ نتوانستند اين سنّت خدا را تغيير دهند، تا چه رسد به اينان؟ و اگر فرض كنيم كه اينان نيرومندتر از گذشتگان بوده باشند، يا در تاريخ كسانى قويتر از آنان آمده بوده باشد، آيا امكان آن هست كه خدا مغلوب شود؟

سُنَّةَ اللَّهِ الَّتِي قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلُ وَ لَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْدِيلًا سنّتى از خدا است كه از پيش وجود داشته است، و هرگز سنّت خدا را تبديل يافته نخواهى يافت.

مگر نوح بر همه كافران زمين پيروز نشد؟

آيا طالوت با گروهى كوچك از مؤمنان بر كافران زمان خود به پيروزى‌