تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٣٤ - شرح آيات

قريش برابر مى‌شدند.

از اين انديشه عبرتى مهم عايد ما مى‌شود، و آن اين كه لازم است مؤمنان قضايا و اوضاع و احوال گوناگون را به صورتى رسالى مورد تحقيق قرار دهند كه از روشى عينى برخاسته و هدف آن مصالح اسلام بوده باشد، نه اين كه اميال و عواطف آنان را راضى نگاه دارد.

سپس قرآن به سخن گفتن درباره رسول (ص) و كسانى از مؤمنان كه در پيرامون او بودند مى‌پردازد و بيان مى‌كند كه شخصيت ايمانى آنان داراى دو بعد بود، بدين معنى كه ظاهر آن عذاب و سختگيرى بر دشمنان خدا را نشان مى‌داد، و باطن آن مهربانى و لطف نسبت به يارانى كه در مسير واحد حركت مى‌كردند، و در ضمن ما را از انديشه‌اى مهم آگاه مى‌سازد، حاكى از آن كه اصحاب رسول خالى از خطا نيستند و حجتهاى خدا بر خلقش به شمار نمى‌آيند، و تنها رسول است كه حجت يا كسى است كه خدا او را به اين سمت منصوب كرده است. و چگونه ممكن است/ ٣٣٦ كسى كه امكان خطا كردن دارد حجت مطلقه بوده باشد؟ آرى، مؤمن- هر مؤمن- در آنچه از اعمال و صفاتش كه درست باشد، براى ديگران حجت است، و به همين سبب است كه مغفرت و پاداش خدا شامل حال همه ياران و اصحاب پيغمبر (ص) نمى‌شود، بلكه تنها در حق مؤمنان راستين كه به اخلاص صحبت رسول را برگزيده‌اند و تا آخرين لحظه بر حق استقامت مى‌ورزند، صدق مى‌كند.

شرح آيات

[٢٢] على رغم نيرومندى قريش و هم پيمانان ايشان كه در ظاهر بر نيروى مسلمان افزونى داشت، و نيز على رغم اعتقاد ايشان- و شايد اعتقاد بسيارى از مسلمانان- كه جنگ ميان دو طرف را داراى نتيجه‌اى همچون غلبه آنان بر حزب اللَّه تصور مى‌كردند، پروردگار ما براى فرستاده‌اش و مؤمنان تأكيد مى‌كند كه اگر جنگ آغاز مى‌شد، مسلمانان بر دشمنان پيروز مى‌شدند و به بدترين صورت مشركان و كفار شكست مى‌خوردند.