با چشم باز آن را مى‌ديديد»؟!. «١»
و گاه در مقام عذرخواهى سعى مى‌كنند، انحراف خود را به گردن شيطان بيندازند و او را بر وسوسه‌هايش ملامت كنند، ولى «ابليس» به آنها پاسخ مى‌گويد: فَلا تَلُومُونِي وَ لُومُوا أَنْفُسَكُمْ: «امروز مرا سرزنش نكنيد، خود را سرزنش كنيد»! «٢» من شما را اجبار بر كارى نكردم، تنها دعوت دوستانه‌اى كردم شما هم پذيرفتيد!.
***
آيه بعد، در حقيقت اشاره‌اى است به كل مطالبى كه در اين سوره بيان شد، مى‌فرمايد: «ما براى مردم در اين قرآن از هر گونه مثالى بيان كرديم» (وعد و وعيد، امر و نهى، بشارت و انذار، آيات آفاقى و انفسى، دلائل مبدء و معاد و اخبار غيبى، و خلاصه هر چيز كه ممكن است در نفوس انسان‌ها اثر مثبت بگذارد، بيانى داشتيم) «وَ لَقَدْ ضَرَبْنا لِلنَّاسِ فِي هذَا الْقُرْآنِ مِنْ كُلِّ مَثَلٍ».
در حقيقت، قرآن به طور كلى، و سوره «روم» كه اكنون در مراحل پايانى آن هستيم بالخصوص، مجموعه‌اى است از مسائل بيدار كننده براى هر قشر و گروه، و براى هر طرز فكر و عقيده.
مجموعه‌اى است از درسهاى عبرت، مسائل اخلاقى، برنامه‌هاى عملى، امور اعتقادى، به گونه‌اى كه از تمام طرق ممكن براى نفوذ در فكر انسان‌ها و دعوتشان به راه سعادت، استفاده شده است.
ولى با اين حال، گروهى هستند كه هيچ يك از اين امور در قلوب تاريك و سياهشان اثرى نمى‌گذارد، لذا هر آيه و نشانه‌اى از حق، براى آنها بياورى باز اين گروه كافران، مى‌گويند: «شما اهل باطل هستيد، و اينها امورى است بى اساس»!