تَبِعَهُ، غَيْرَ مُنْتَقِصٍ مِنْ أَوْزارِهِمْ شَيْئاً!: «كسى كه سنت نيكى بگذارد و ديگران به آن اقتدا كنند، پاداش آن و سهمى از پاداش كسانى كه از او پيروى كرده‌اند، براى او خواهد بود، بى آن كه از پاداششان كاسته شود، و كسى كه سنت شرى بگذارد و به آن اقتدا كنند، گناه آن و سهمى از گناهان كسانى كه از او پيروى كرده‌اند، بر او خواهد بود، بى‌آن كه از گناهان آنها كاسته شود»!. «١»
نظير همين معنى، با عبارات گوناگون در منابعِ حديث شيعه و اهل تسنن آمده است و اين حديثى است مشهور.
***
٢- پاسخ به يك سؤال
بعضى اين سؤال را در اينجا مطرح كرده‌اند كه: در قوانين اسلامى گاهى ديه انسان بر عهده ديگرى است، مثلًا در قتل خطاى محض، ديه، بر عهده «عاقله» است (منظور از عاقله، خويشاوندان ذكورِ از سوى پدر است كه ديه خطا در ميان آنها تقسيم مى‌شود و هر كدام بايد بخشى از آن را بپردازند).
آيا اين مسأله، با آياتِ فوق تضاد ندارد؟
در پاسخ مى‌گوئيم: در بحث‌هاى فقهى اين حقيقت را روشن ساخته‌ايم كه ضامن بودن عاقله، در حقيقت يك نوع بيمه متقابل و الزامى در اعضاى يك فاميل است، اسلام براى اين كه: بار سنگين ديه خطا بر دوش يك فرد نماند، مردان يك فاميل را الزام كرده كه در برابر يكديگر، ضامن ديه خطا باشند، و مبلغ آن را در ميان خود سرشكن كنند، امروز، اين يكى ممكن است مرتكب خطائى شود و فردا، ديگرى (توضيح بيشتر درباره اين مسأله را، به بحث «ديات از كتاب فقه» موكول مى‌كنيم).