تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٠٦
بعضى گفتهاند: «وجه» به معنى «دين» است، و مفهوم آيه چنين است كه همه آئينها فانى و باطل است جز آئين خدا، و جمله «لَهُ الْحُكْمُ» را به معنى حاكميت تشريعى و تأكيدى بر اين تفسير دانستهاند، همچنين جمله «وَ الَيْهِ تُرْجَعُونَ» را به معنى رجوع به خدا، در اخذ شريعت تفسير كرده، و تأكيد مجددى بر اين معنى. «١»
اين تفاسير، با آنچه در بالا گفتيم، در حقيقت چندان منافاتى ندارد؛ زيرا هنگامى كه دانستيم، تنها چيزى كه در اين عالم باقى مىماند، ذات پاك خدا است، روشن مىشود آنچه نيز به نحوى با ذات پاك او مربوط است، آن نيز رنگ بقاء و ابديت به خود مىگيرد و آئين خدا كه از ناحيه او است ابدى است، عمل صالح كه براى او است ابدى است، رهبران الهى كه به او ارتباط دارند از اين نظر كه به او مربوطند رنگ جاودانى دارند، خلاصه هر چيز كه به نحوى با ذات پاك او پيوند و ارتباطى داشته باشد، از آن نظر فنا و هلاكت براى او نيست (دقت كنيد).
***
نكتهها:
١- چگونه همه اشياء فانى مىشوند؟
از جمله سؤالاتى كه در ذيل آيه فوق مطرح شده اين است: اگر همه چيز در پايان جهان نابود مىگردد، بايد خاكهائى كه از بدن انسانها حاصل شده نيز از ميان برود، در حالى كه قرآن كراراً تصريح كرده: ما اين خاكها را جمع كرده، بار ديگر از آن انسانها را به وجود مىآوريم، و يا انسانها در قيامت از قبرهايشان سر