است و اين دو، پيوند ناگسستنى با هم دارند؛ چرا كه شناخت منافقان جز در طوفان‌هاى امتحانات و آزمون‌ها ممكن نيست.
٢- بخش ديگرى كه در حقيقت، براى دلدارى پيامبر صلى الله عليه و آله و مؤمنان اندك نخستين، از طريق بيان گوشه‌هائى از سرنوشت پيامبران بزرگى همچون:
«نوح» عليه السلام و «ابراهيم» عليه السلام و «لوط» عليه السلام و «شعيب» عليه السلام است، كه در برابر گردنكشانى همچون: «نمرود» و ثروتمندان خودخواه قرار داشتند، ابزار اين مبارزه، كيفيت اين مبارزه، و پايان آن، مشخص شده است تا هم دلدارى براى مؤمنان باشد، و هم هشدارى براى بت‌پرستان سنگدل و ستمگر، كه در عصر پيامبر صلى الله عليه و آله بودند.
٣- بخش ديگرى از اين سوره- كه مخصوصاً در اواخر سوره قرار گرفته- از «توحيد»، و «نشانه‌هاى خدا در عالم آفرينش»، و «مبارزه با شرك»، سخن مى‌گويد، و وجدان و فطرت انسانها را در اينجا به داورى مى‌طلبد.
٤- قسمت ديگرى از اين سوره، مباحث متنوعى پيرامون ضعف و ناتوانى معبودهاى ساختگى، و عابدان «عنكبوت صفت» آنها است، و همچنين عظمت قرآن و دلائل حقانيت پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله و لجاجت مخالفان، و نيز يك سلسله مسائل تربيتى همچون نماز، نيكى به پدر و مادر، اعمال صالح و طرز بحث و برخورد منطقى با مخالفان دور مى‌زند.
***
فضيلت تلاوت اين سوره
در تفسير «مجمع البيان» از پيامبر گرامى اسلام صلى الله عليه و آله چنين آمده است: وَ مَنْ قَرَأَ سُورَةَ الْعَنْكَبُوتِ كانَ لَهُ مِنَ الاجْرِ عَشْرُ حَسَناتٍ بِعَدَدِ كُلِّ الْمُؤْمِنِيْنَ وَ الْمُنافِقِيْنَ: «هر كس، سوره «عنكبوت» را بخواند، به تعداد تمام مؤمنان و