تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٦٨
در آيه بعد، به تناسب بحثى كه از انفاق خالص در ميان بود، به دو نمونه از انفاقها كه يكى براى خدا است، و ديگرى به منظور رسيدن به مال دنيا است، اشاره كرده، مىفرمايد: «آنچه را به منظور جلب افزايش مىپردازيد تا در اموال مردم فزونى گيرد، نزد خدا فزونى نخواهد يافت، و آنچه را به عنوان زكات مىپردازيد، و تنها رضاى خدا را مىطلبيد چنين كسانى داراى پاداش مضاعفند» «وَ ما آتَيْتُمْ مِنْ رِباً لِيَرْبُوَا فِي أَمْوالِ النَّاسِ فَلايَرْبُوا عِنْدَ اللَّهِ وَ ما آتَيْتُمْ مِنْ زَكاةٍ تُرِيدُونَ وَجْهَ اللَّهِ فَأُولئِكَ هُمُ الْمُضْعِفُونَ».
مفهوم جمله دوم، يعنى دادن زكات و انفاق كردن در راه خدا، كه موجب اجر و پاداش فراوان مىباشد روشن است، ولى در مورد جمله اول، با توجه به اين كه: «ربا» در اصل به معنى «افزايش» است، تفسيرهاى گوناگونى گفتهاند.
نخستين تفسير كه از همه روشنتر و با مفهوم آيه سازگارتر، و هماهنگ با رواياتى است كه از اهل بيت عليهما السلام رسيده، اين است كه: منظور هدايائى است كه بعضى از افراد براى ديگران- مخصوصاً صاحبان مال و ثروت- مىبرند، به اين منظور كه پاداشى بيشتر و بهتر از آنها دريافت دارند.
بديهى است، در اين گونه هدايا، نه استحقاق طرف در نظر گرفته مىشود، و نه شايستگىها و اولويتها، بلكه تمام توجه به اين است كه اين هديه، به جائى داده شود كه، بتواند مبلغ بيشترى را صيد كند!، و طبيعى است اين چنين هدايا كه جنبه اخلاص در آن نيست از نظر اخلاقى و معنوى، فاقد ارزش مىباشد.
بنابراين، مراد از «ربا»، در اين آيه همان «هديه و عطيه» است و منظور از جمله «لِيَرْبُوَا فِي أَمْوالِ النَّاسِ» گرفتن پاداش بيشتر از مردم است.
بدون شك، گرفتن چنين پاداشى حرام نيست، چون شرط و قراردادى در كار نبوده، ولى فاقد ارزش معنوى و اخلاقى است، و لذا در روايات متعددى كه