انجام شده باشد.
نظير اين تعبير، در سرگذشت بعضى ديگر از انبياء، از جمله حضرت آدم عليه السلام نيز آمده است كه شرح آن را در ذيل آيه ١٩ سوره «اعراف» (جلد ٦ تفسير نمونه صفحه ١٢٢ به بعد) داده شد.
در حديثى كه در «عيون الاخبار» از «امام على بن موسى‌ الرضا» عليه السلام در تفسير اين آيات آمده، چنين مى‌خوانيم: «منظور از جمله «هذا مِنْ عَمَلِ الشَّيْطانِ» نزاع و جدال آن دو مرد با يكديگر بوده كه عمل شيطانى محسوب مى‌شده، نه عمل موسى‌ عليه السلام، و منظور از جمله «رَبِّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي فَاغْفِرْ لِي»، اين است كه من خود را در آنجا كه نبايد بگذارم گذاردم، من نبايد وارد اين شهر مى‌شدم، و منظور از جمله «فَاغْفِرْ لِي» اين است كه مرا از دشمنانت مستور دار تا بر من دست پيدا نكنند» «١» (يكى از معانى غفران پوشانيدن است).
***
٢- پشتيبانى از مجرمان از بزرگترين گناهان است
در فقه اسلامى، باب مفصلى پيرامون «اعانت بر اثم» و «معاونت ظلمه» با احاديث فراوان داريم، كه نشان مى‌دهد، يكى از زشت‌ترين گناهان، يارى ستمكاران و ظالمان و مجرمان است، و سبب مى‌شود كه انسان در سرنوشت شوم آنها شريك باشد.
اصولًا ظالمان و ستمگران و افرادى همچون فرعون، در هر جامعه‌اى افراد خاصى هستند، و اگر توده جمعيت با آنها همكارى نكنند، فرعون‌ها، فرعون نمى‌شوند، اين گروهى از مردم زبون و ضعيف، و يا فرصت‌طلب و دنياپرست هستند، كه اطراف آنها را مى‌گيرند، و دست و بال آنها و يا حداقل سياهى