تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٨١
مىكند و .... «١»
حتى در روايتى از امام صادق عليه السلام مىخوانيم: مَنْ يَمُوتُ بِالذُّنُوبِ أَكْثَرُ مِمَّنْ يَمُوتُ بِالآجَالِ: «آنها كه به وسيله گناه از دنيا مىروند بيش از كسانى هستند كه به مرگ طبيعى مىميرند». «٢»
نظير همين معنى به تعبير ديگرى در قرآن مجيد آمده است، آنجا كه مىفرمايد: وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرى آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَفَتَحْنا عَلَيْهِمْ بَرَكاتٍ مِنَ السَّماءِ وَ الأَرْضِ وَ لكِنْ كَذَّبُوا فَأَخَذْناهُمْ بِما كانُوا يَكْسِبُونَ: «اگر آنها كه در شهرها و آبادىها زندگى مىكنند، ايمان بياورند و تقوا پيشه كنند، بركات آسمانها و زمين را به روى آنها مىگشائيم، ولى آيات ما را تكذيب كردند، ما نيز آنها را به مجازات اعمالشان گرفتيم»!. «٣»
به اين ترتيب، «فساد» در آيه مورد بحث، اعم از مفاسد اجتماعى و بلاها و سلب بركات است.
نكته قابل توجه ديگر اين كه: از آيه فوق استفاده مىشود كه يكى از فلسفههاى آفات و بلاها، تأثير تربيتى آنها روى انسانها است، آنها بايد واكنش اعمال خود را ببينند، تا از خواب غفلت بيدار شوند، و به سوى پاكى و تقوا باز گردند.
نمىگوئيم، همه شرور و آفات از اين قبيل است، ولى مىگوئيم حداقل، بخشى از آنها داراى چنين فلسفهاى است، و البته فلسفههاى ديگرى نيز دارد كه در جاى خود از آن بحث كردهايم. «٤»