ببينيد سرانجام ظلم و ستم و گناه و شرك، آنها چه شد؟
ببينيد اگر آنها آشيانه مرغان را سوزاندند، چگونه خانه اين صيادان نيز به ويرانى كشيده شد؟
آرى، «اكثر آنها مشرك بودند» «كانَ أَكْثَرُهُمْ مُشْرِكِينَ».
و شرك «ام الفساد» و مايه تباهى آنها شد.
جالب توجه اين كه، هنگامى كه در آيات قبل، سخن از نعمت‌هاى خدا بود، نخست آفرينش و خلقت انسان را مطرح كرد، سپس روزى دادن به او را (اللَّهُ الَّذِى خَلَقَكُمْ ثُمَّ رَزَقَكُمْ) ولى در آيات مورد بحث، هنگامى كه سخن از مجازات الهى مى‌گويد: نخست اشاره به زوال نعمت‌ها بر اثر گناه مى‌كند، سپس نابودى و هلاكت بر اثر شرك، چرا كه به هنگام بخشش، اول موهبت خلقت است و بعد روزى، و به هنگام باز پس گرفتن، نخست زوال نعمت است و بعد هلاكت.
تعبير به «أَكْثَرُهُمْ مُشْرِكِينَ» با توجه به اين كه: اين سوره «مكّى» است و مسلمانان آن روز در اقليت قرار داشتند، شايد اشاره به اين است كه از انبوه مشركان نهراسيد، كه خداوند گروه‌هاى عظيمى از اين قبيل افراد را در گذشته هلاك و نابود كرده است، و هم هشدارى است براى اين طغيانگران كه «سير در ارض» كنند و پايان كار پيشينيان هم مسلك خود را با چشم ببينند.
***
و از آنجا كه پند گرفتن و بيدار شدن، و سپس بازگشتن به سوى خدا، هميشه مفيد و مؤثر نيست، در آيه بعد روى سخن را به پيامبر صلى الله عليه و آله كرده، چنين مى‌گويد:
«صورت خود را به سوى دين و آئين مستقيم و پا بر جا (آئين توحيد خالص) قرار ده، پيش از آن كه روزى فرا رسد كه هيچ كس قدرت ندارد آن را از خدا