تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٦٩
از امام صادق عليه السلام در منابع معروف حديث آمده است، از آن به «رباى حلال» تعبير شده است، در مقابل «رباى حرام» كه در آن شرط و قراردادى گذارده مىشود.
در حديثى كه در كتاب «تهذيب الاحكام» از امام صادق عليه السلام در تفسير آيه فوق نقل شده چنين مىخوانيم: هُوَ هَدِيَّتُكَ الَى الرَّجُلِ تَطْلُبُ مِنْهُ الثَّوابَ أَفْضَلُ مِنْها فَذلِكَ رَباً يُؤْكَلُ: «منظور هديهاى است كه به ديگرى مىپردازى و هدفت اين است كه بيشتر از آن پاداش دهد اين رباى حلال است».
در حديث ديگرى از همان امام عليه السلام مىخوانيم: الرِّبَا رِبَائانِ أَحَدُهُمَا حَلَالٌ، وَ الآخَرُ حَرَامٌ، فَأَمَّا الْحَلالُ فَهُوَ أَنْ يُقْرِضَ الرَّجُلُ أَخاهُ قَرْضاً يُرِيْدُ أَنْ يَزِيدَهُ وَ يُعَوِّضَهُ بِأَكْثَرَ مِمَّا يَأْخُذَهُ بِلا شَرْطٍ بَيْنَهُمَا، فَإِنْ أَعْطَاهُ أَكْثَرَ مِمَّا أَخَذَهُ عَلى غَيْرِ شَرْطٍ بَيْنَهُمَا فَهُوَ مُبَاحٌ لَهُ وَ لَيْسَ لَهُ عِنْدَ اللَّهِ ثَوَابٌ فِيمَا أَقْرَضَهُ، وَ هُوَ قَوْلُهُ فَلايَرْبُوا عِنْدَ اللَّهِ، وَ أَمَّا الْحَرَامُ فَالرَّجُلُ يُقْرِضُ قَرْضاً وَ يَشْتَرِطُ أَنْ يَرُدَّ أَكْثَرَ مِمَّا أَخَذَهُ فَهَذَا هُوَ الْحَرَامُ:
«ربا بر دو گونه است: يكى «حلال» و ديگرى «حرام»، اما «رباى حلال» آن است كه انسان به برادر مسلمانش قرضى دهد، به اين اميد كه او به هنگام باز پس دادن، چيزى بر آن بيفزايد، بىآن كه شرطى در ميان اين دو باشد، در اين صورت اگر شخص وام گيرنده چيزى بيشتر به او بدهد- بى آن كه شرط كرده باشد- اين افزايش براى او حلال است، ولى ثوابى از قرض دادن خود نخواهد برد، و اين همان است كه قرآن در جمله «فَلايَرْبُوا عِنْدَ اللَّهِ» بيان كرده، اما «رباى حرام» آن است كه انسان قرضى به ديگرى بدهد و شرط كند كه بيش از آنچه وام گرفته به او باز پس گرداند، اين رباى حرام است». «١»