تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٦٤
اين امر، كه در زندگى خود كم و بيش با نمونههاى آن روبرو بودهايم، علاوه بر اين كه: با غرور نعمت و يأس ناشى از فقر، مبارزه مىكند، دليلى است بر اين كه: در ماوراى اراده و خواست ما دست نيرومند ديگرى در كار است.
لذا، در پايان آيه مىگويد: «در اين، نشانههائى است از قدرت و عظمت خدا براى قومى كه ايمان مىآورند» «إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ».
بعضى از مفسران، سخنى به اين مضمون نقل كردهاند: از عالمى پرسيدند:
مَا الدَّلِيْلُ عَلى أَنَّ لِلْعالَمِ صانِعاً واحِداً؟: «چه دليلى داريم كه عالم را خالقى يكتا است»؟
گفت: سه دليل: ذُلُّ اللَّبِيْبِ، وَ فَقْرُ الأَدِيْبِ، وَ سُقْمُ الطَّبِيْبِ!: «عقب ماندگى افراد هوشيار، تنگدستى افراد هنرمند و سخنور، و بيمارى طبيبان»!. «١»
آرى، وجود اين استثناها نشانه اين است كه، كار به دست ديگرى است، چنان كه در حديث معروفى از على عليه السلام مىخوانيم: عَرَفْتُ اللَّهَ سُبْحَانَهُ بِفَسْخِ الْعَزَائِمِ وَ حَلِّ الْعُقُودِ وَ نَقْضِ الْهِمَمِ: «من خداوند سبحان را از آنجا شناختم كه (گاه) تصميمهاى محكم، فسخ مىشود، و گاه گرهها گشوده و ارادههاى قوى نقض مىگردد و ناكام مىماند». «٢»
***
و از آنجا كه هر نعمت و موهبتى، وظائف و مسئوليتهائى را همراه مىآورد، در آيه بعد روى سخن را به پيامبر صلى الله عليه و آله كرده، مىگويد: «چون چنين است حق بستگان و نزديكان را ادا كن، و همچنين مسكينان و درراهماندگان را» «فَآتِ ذَا الْقُرْبى حَقَّهُ وَ الْمِسْكِينَ وَ ابْنَ السَّبِيلِ».