انسان آن چنان دگرگون و زير و رو مى‌شود كه باطنش ظاهر مى‌گردد و اسرار درونش آشكار، و به اين ترتيب معنى آيه ٩ سوره «طارق»: «يَوْمَ تُبْلَى السَّرائِر» (روزى كه اسرار درون آشكار مى‌گردد) را تداعى مى‌كند.
***
در تكميل اين بحث، كه عذاب و رحمت به دست خدا است، و بازگشت همه به سوى او است، مى‌افزايد: اگر تصور كنيد، مى‌توانيد از قلمرو حكومت خداوند بيرون رويد، و چنگال مجازات، گريبان شما را نگيرد، سخت در اشتباهيد چرا كه: «شما نمى‌توانيد بر اراده خداوند چيره شويد، و از دست قدرت او در زمين يا آسمان فرار كنيد» «وَ ما أَنْتُمْ بِمُعْجِزِينَ فِي الأَرْضِ وَ لا فِي السَّماءِ». «١»

و اگر تصور كنيد، سرپرست و ياورى از شما دفاع مى‌كند، آن هم اشتباه محض است زيرا «براى شما جز خدا، ولى و ياورى نيست» «وَ ما لَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ وَلِيٍّ وَ لا نَصِيرٍ».
در حقيقت، رهائى از چنگال عذاب پروردگار، يا به اين است كه از قلمرو حكومت او بيرون رويد، يا بمانيد و با تكيه كردن بر قدرت ديگران، از خويشتن دفاع كنيد، نه بيرون رفتن امكان پذير است- كه همه جا كشور او است و تمام عالم هستى ملك پهناور او- و نه كسى وجود دارد كه بتواند در برابر قدرتش، قد علم كند و به دفاع از شما برخيزد.
در اينجا دو سؤال باقى مى‌ماند: