تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢١٧
ايمان را از شما نمىپذيرد مگر اين كه: هجرت كنيد، و به سوى ما بيائيد» به اين جهت آنها تصميم به هجرت گرفتند و از «مكّه» خارج شدند، جمعى از مشركان به تعقيب آنان پرداختند، و با آنان پيكار كردند، بعضى، كشته شدند و بعضى، نجات يافتند (و احتمالًا بعضى نيز تسليم شده به مكّه بازگشتند).
بعضى ديگر، «آيه دوم» را در مورد «عمار ياسر» و جمعى ديگر، از مسلمانان نخستين مىدانند كه ايمان آوردند و سخت تحت شكنجه دشمنان واقع شدند.
بعضى گفتهاند: «آيه هشتم» در مورد اسلام آوردن «سعد بن ابى وقاص» نازل شده.
ولى، بررسى خود اين آيات، نشان مىدهد: هيچ دليلى، بر مسأله ارتباط اين آيات با هجرت، نيست، تنها بيانگر فشارهائى است كه بر مؤمنان در آن زمان، از ناحيه دشمنان، و حتى گاه از ناحيه پدران و مادران مشرك آنها، وارد مىشد.
اين آيات، مسلمانان را تشويق به استقامت و پايمردى در برابر موج فشار دشمن مىكند، و اگر سخن از «جهاد» به ميان آورده نيز ظاهراً جهاد در همين زمينه است، نه جهاد مسلحانه دسته جمعى و گروهى، كه دستور آن در «مدينه» نازل شد.
و نيز اگر سخن از منافقان مىگويد، ممكن است اشاره به گروه سست ايمانى باشد كه احياناً در «مكّه» در لابلاى مسلمانان وجود داشتند، گاه با مسلمانان همراه بودند و گاه با مشركان، كفه هر كدام سنگينتر مىشد، به سوى او مىچرخيدند!
به هر حال، پيوستگى و انسجام آيات اين سوره، ايجاب مىكند كه همه آنها را «مكّى» بدانيم، و روايات بالا كه خود با يكديگر انسجام ندارند، نمىتوانند اين