امروز، از نظر علمى ثابت شده است كه: در برابر نور، تمام دستگاههاى بدن انسان فعال و سرزنده مى‌شوند: گردش خون، دستگاه تنفس، حركت قلب، و ساير دستگاهها، و اگر نور بيش از اندازه بتابد، سلولها خسته مى‌شوند، و نشاط جاى خود را به فرسودگى مى‌دهد. و بر عكس، دستگاههاى بدن در تاريكى شب، در آرامش و آسايش عميقى فرو مى‌روند، و در سايه آن تجديد قوا و نشاط مى‌كنند. «١»
جالب توجه اين كه: هنگامى كه سخن از «شب جاويدان» مى‌گويد، در پايان آيه مى‌فرمايد: «آيا نمى‌شنويد»؟ و هنگامى كه سخن از «روز سرمدى» به ميان مى‌آورد مى‌فرمايد: «آيا نمى‌بينيد»؟ اين تفاوت تعبير، ممكن است به خاطر اين باشد كه حس متناسب شب، گوش است و شنوائى، و حس متناسب روز، چشم است و بينائى، تا اين حد قرآن مجيد در تعبيرات خود دقت به خرج داده است.
اين نيز شايان توجه است كه در پايان اين سخن، مسأله «شكر» را مطرح مى‌كند، شكر در برابر نظام حساب شده نور و ظلمت، شكرى كه خواه ناخواه انسان را به شناخت منعم و معرفت او وا مى‌دارد، و شكرى كه انگيزه ايمان در مباحث اعتقادى است.
***
بار ديگر، پس از ذكر گوشه‌اى از دلائل توحيد و ابطال شرك، به سراغ همان سؤالى مى‌رود كه در آيات گذشته نيز مطرح شده بود، مى‌فرمايد: «روزى را به خاطر بياوريد كه خداوند آنها را ندا مى‌دهد و مى‌گويد: كجايند شريكانى كه براى من مى‌پنداشتيد»؟! «وَ يَوْمَ يُنادِيهِمْ فَيَقُولُ أَيْنَ شُرَكائِيَ الَّذِينَ كُنْتُمْ تَزْعُمُونَ».