مجموعه مقالات كنگره شيخ ابوالفتوح رازي - جمعي از فضلا و نويسندگان - الصفحة ٩٢
شد قرآن بر هفت حرف كه همه اين حروف كافى مى باشد...». ج) توضيح و بيان تفاسير مختلف براى رواياتى كه مى گويند قرآن ظهر و بطن دارد: «فأمّا ما روي عن النبيّ أنّه قال: ما نزل من القرآن من آية الاّ ولها ظهرٌ وبطنٌ ... فإنّه يحتمل ذلك وجوهاً، أحدها ـ ما روي في أخبارنا عن الصادقين عليهماالسلام و... أنّ المراد بذلك القصص بأخبار هلاك الأوّلين وباطنها عظة للآخرين، والثاني...». [١] ترجمه: «امّا آنچه از پيامبر اكرم روايت شده كه: از قرآن آيه اى نازل نشد، جز اينكه داراى ظاهر و باطنى است ... در اين روايت چند وجه احتمال مى رود: يكى همان است كه در اخبار ما از امام باقر و امام صادق عليهماالسلام روايت شده مبنى بر اينكه مراد از ظاهر، قصّه هاى مربوط به هلاك امّتهاى نخستين است، و مراد از باطن، وعظ و درس اين قصّه ها براى امّتهاى بعدى است...». د) بيان اين مطلب كه چرا آيات «متشابه» در قرآن وجود دارد: شيخ طوسى بعد از اينكه متشابه را يكى از وجوه شش گانه آيات قرآن مى شمارد و آيه «متشابه» را تعريف مى نمايد، دو دليل مى آورد كه چرا آيات متشابه در قرآن وجود دارد: «فإن قيل: هل كان القرآن كلّه محكماً... ولم يفعل ذلك فلم يفعله؟ قيل: الجواب على ذلك من وجهين:...». [٢] ه ) بيان دليل اينكه چرا در بعضى آيات، كلّ قرآن به اِحكام و محكم بودن و در بعضى آيات، كلّ قرآن به «متشابه» توصيف شده و در برخى ديگر، آيات قرآن به آيات محكم و متشابه تقسيم شده است: «فإن قيل: كيف تقولون: إنّ القرآن فيه محكمٌ ومتشابهٌ وقد وصفه اللّه تعالى بأ نّه
[١] تبيان، ج ١، ص ٩.[٢] همان، ص ١٠ ـ ١١ .