مجموعه مقالات كنگره شيخ ابوالفتوح رازي - جمعي از فضلا و نويسندگان - الصفحة ٢٣٣
است: «و نيز از جمله وحى كه نحل را داد آن است كه گفت: گفتيم او را كه از هر ميوه پاكيزه بخور و اين «كل» اينجا به معنى استغراق نيست؛ بل چنان است كه گفت: «... ثُمَّ اجْعَلْ عَلى كُلِّ جَبَلٍ مِنْهُنَّ جُزْءاً...» [١] و قوله: «... وَ أُوتِيَتْ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ...» [٢] و قوله: «تُدَمِّرُ كُلَّ شَيْءٍ بِأَمْرِ رَبِّها...» [٣] ، از هر ميوه اى و شكوفه پاكيزه اى خوش بوى خوش طعم». [٤] ٨. امر به معنى اباحت. شيخ ابوالفتوح رازى ذيل آيه «فَإِذا قُضِيَتِ الصَّلاةُ فَانْتَشِرُوا فِي الْأَرْضِ وَابْتَغُوا مِنْ فَضْلِ اللّه ِ...» [٥] مى نويسد: «اللّه تعالى چون بيع پيش نماز محظور كرد بقوله: «وَ ذَرُوا الْبَيْعَ...» [٦] گفت: آن حظر چندان است تا نماز بكردن. چون نماز گزارده باشيد، اگر خواهيد در زمين پراكنده شويد و اين لفظ اگر چه به صورت امر است، مراد به او اباحت است و مثله قوله: «... وَ إِذا حَلَلْتُمْ فَاصْطادُوا...» [٧] يعنى اگر خواهيد». [٨] ٩. امر به معنى تهديد. شيخ ابوالفتوح رازى ذيل آيه «... قُلْ تَمَتَّعْ بِكُفْرِكَ قَلِيلاً...» [٩] مى نويسد: «گفت: يا محمد! بگو اين كافر را تمتّع: برخوردار شو به كفرت اندكى. صورت امر است و مراد تهديد؛ چنان كه «... اعْمَلُوا ما شِئْتُمْ...»». [١٠] ١٠. خبر به معنى دعا. عبارت شيخ ابوالفتوح رازى ذيل آيه: «قُتِلَ الْخَرّاصُونَ» [١١]
[١] بقره (٢): آيه ٢٦٠.[٢] نمل (٢٧): آيه ٢٣.[٣] احقاف (٤٦): آيه ٢٥.[٤] روض الجنان، ج ١٢، ص ٦٣.[٥] جمعه (٦٢): آيه ١٠.[٦] جمعه (٦٢): آيه ٩.[٧] مائده (٥): آيه ٢.[٨] روض الجنان، ج ١٩، ص ٢١٧ ـ ٢١٨.[٩] زمر (٣٩): آيه ٨.[١٠] فصلت (٤١): آيه ٤٠. روض الجنان، ج ١٦، ص ٣٠٤ ـ ٣٠٥.[١١] ذاريات (٥١): آيه ١٠.