مجموعه مقالات كنگره شيخ ابوالفتوح رازي - جمعي از فضلا و نويسندگان - الصفحة ١١٦

مبتلة هيفاء أيما وشاحهافيجري وأما الحَجل منها فلا يجري» [١] روض الجنان: «و لغت عامه عرب أمّا باشد و لغت تميم أيْما ؛ چنان كه شاعر گفت: مُبتّلة هيفاء أيما وِشاحهافيجري وأمّا الحَجل منها فلا يجري» [٢] از موارد اختصاصى تبيان در باب قرائات مى توان به بيان قرائات مختلف براى «عَرَضهم» در آيه ٣١ بقره اشاره كرد: «وفي قراءة ابن مسعود: ثمّ عَرَضهنّ، وفي قراءة أبى: عَرضها». [٣] يكى ديگر از اختصاصات تبيان در اين ناحيه اين است كه اين تفسير به تحليل معناى آيه بر اساس قرائات مختلف مى پردازد؛ امّا روض الجنان كمتر چنين روشى را پى مى گيرد. ه ) مقايسه تطبيقى دو تفسير در مباحث كلامى: يكى از خصوصياتى كه براى تفسير تبيان ذكر مى شود، اين است كه رويكرد كلامى دارد و اين بدين جهت است كه شيخ طوسى علاوه بر اينكه فقيهى متتبّع به شمار مى رفته، متكلّم عميق نيز بوده است و از اين روست كه در جاى جاى تفسير تبيان شيخ به مناسبتهاى مختلف به بحثهاى كلامى عميق اشاره كرده يا به طور تفصيل به آن پرداخته است. گاهى از يك آيه، نظر اماميه و شيعه را در مسئله اى كلامى استخراج مى كند و گاهى از مفاد آيه اى پاسخ شبهه و نظريه باطل فرق كلامى ديگر چون: مجبّره و مشبّهه و... را مى دهد. نسبت «رويكرد كلامى» را به تفسير روض الجنان نيز مى توان داد و اتفاقاً در اين مباحث در بسيارى جاها و در ذيل آيات فراوانى ابوالفتوح به همان مسئله كلامى پرداخته است كه تبيان يك قرن پيشتر به آن پرداخته بود و در مواضع گوناگونى