مجموعه مقالات كنگره شيخ ابوالفتوح رازي - جمعي از فضلا و نويسندگان - الصفحة ١٢٦
«و معنى قول الملائكه «سُبْحانَكَ لا عِلْمَ لَنا إِلاّ ما عَلَّمْتَنا» يحتمل أمرين: أحدهما... قول ابن عباس قال: «سُبْحانَكَ» تنزيهاً للّه من أن يكون أحدٌ يعلم الغيب سواه والثاني أنهم أرادوا أن يخرجوا مخرج التعظيم للّه فكأنّهم قالوا: تنزيهاً لك عن القبائح». [١] ـ تأثيرپذيرى در پاسخ به شبهات تفسيرى يكى از دغدغه هاى مفسّرين پاسخ گفتن به شبهات و سؤالات تفسيرى مى باشد؛ يعنى بعضى از آيات داراى مفادى هستند كه شبهه كلامى، اعتقادى، تفسيرى و... را ايجاد مى كنند و يا اينكه اصلاً مفسّر مطلب تفسيرى را در تبيين آيه در قالب سؤال مطرح مى كند و بعد به جواب آن مى پردازد. ابوالفتوح در آيه ٢٩ سوره بقره، سؤالى را مطرح مى كند و به آن پاسخ مى دهد. او اين سؤال را مطرح مى نمايد كه چرا در پايان آيه «وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ» گفت و «على كلّ شيء قدير» به كار نبرد؟ «اگر گويند: پس آنكه ذكر خلق آسمانها كرد و خلق چيزها كه در زمين است، بايست تا گويد: على كلّ شيء قدير كه ذكر قادرى لايق تر است. اينجا از ذكر عالِمى، جواب آن است كه گوييم: عليم گفتن اينجا بليغ تر است از قدير ؛ چون در عليم زيادت معنى هست كه در قدير نيست؛ براى آنكه قادر فعل كند كه محكم نباشد و لكن عالم آنچه كند، محكم و متقن باشد...». [٢] عبارت شيخ طوسى نيز در اين سؤال و جواب شبيه عبارت ابوالفتوح است و ظاهر اين است كه ابوالفتوح از تبيان گرفته است: «فإن قيل أيّ نسبة بين قوله: «ثُمَّ اسْتَوى إِلَى السَّماءِ» وبين قوله: «وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ» وكان يجب أن يقول: وهو على كلّ شيء قدير ، قيل: إنّما جاز ذلك لأنّ اللّه
[١] تبيان، ج ١، ص ١٤٣.[٢] روض الجنان، ج ١، ص ١٩٢.