مجموعه مقالات كنگره شيخ ابوالفتوح رازي - جمعي از فضلا و نويسندگان - الصفحة ١٢٠

تقسيمى است كه تبيان در ذيل اين آيه براى سجده مى كند، امّا توضيحات نسبتاً مفصّل ابوالفتوح در تبيان وجود ندارد: عبارت تبيان: «والسجود على أربعة أقسام: سجدة الصلاة وسجدة التلاوة، وسجدة الشكر وسجدة السهو». [١] مسائل و فروع فقهى ديگرى به مناسبت آيات مختلف در هر دو تفسير مطرح شده است؛ مسائلى چون: احكام روزه، احكام اعتكاف، حكم ربا [٢] ، كه در همه اين موارد؛ ابوالفتوح مشروح تر بحث كرده است. ح) مقايسه تطبيقى دو تفسير در مباحث علوم قرآنى: در بخش نخست اين نوشتار گفته شد كه ابوالفتوح در مقدمه تفسير، در مباحث مختلف علوم قرآنى چون: محكم، متشابه، عام، خاص، نسخ و... كاملاً متأثّر از عبارات تبيان است و گاهى عين ترجمه آن را آورده است. در اين فصل تنها به ذكر شاهدى براى اين تأثيرپذيرى اكتفا مى كنيم. ابوالفتوح در تفسير آيه «كُتِبَ عَلَيْكُمْ إِذا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ...» [٣] مى گويد نسخ قرآن به خبر واحد درست نيست، امّا به خبر متواتر صحيح است: «امّا در اين آيت دليل است بر آنكه وصيّت درست باشد وارث را... . اگر گويند: اين آيت منسوخ است بقوله عليه السلام: لا وصية للوارث گوييم: نسخ قرآن به خبر واحد درست نباشد، و بعضى اصحاب ما را مذهب آن است كه به خبر متواتر نشايد، و قول اوّل درست است». همين مطلب را تبيان در ذيل اين آيه آورده است: «ومَن ادّعى نسخها [نسخ آيه ١٨٠ سوره بقره] لقوله: لا وصية للوارث ، فقد