را نشان داده است. در نمونه هاى ديگر، اگر چه عبارات فارسى تر شده اند، كلمات عربى گرديده اند؛ امّا در بسيارى از آيات كوتاه مكّى كه به سبب دشوارى موجب اختلاف گسترده در تفاسير و ترجمه ها گرديده اند، كار بر گازر سخت مى گردد و به زحمت مى تواند از حد الفاظ ابوالفتوح پا را فراتر بگذارد. {-١-}

مختصر امّا مفيد

از بررسى تفسير گازر مشخص مى گردد كه پديد آورندگان آن شيعه و امامى مذهب بوده و تفسير حاضر را موافق احاديث اهل بيت و خاندان عصمت نوشته اند. در مقدمه، ابوالمحاسن حسين بن حسن جرجانى مى گويد: «از بخشنده دل و جان، و بخشاينده انس و جن مدد خواستم به توفيق و يارى او اين كتاب را در تفسير قرآن تأليف كردم و نام آن را جلاء الاذهان و جلاء الاحزان در تفسير قرآن نهادم و در او جمع كردن از تاويل آيات و تفسير مشكلات، آنچه بزرگان دين و پيشوايان اهل يقين بر محك عقل زده اند و از قعر بحر و الراسخون فى العلم يافته اند و از سبب نزول آيات معتمدان روايت كرده اند و سياق آيات و ظاهر آن را كه در آن دليل است، اختيار كردم و به هر آيتى و علامتى اخبار و احاديث و مناقب و فضايل اهل بيت عليهم السلام آنچه لايق آن بوده باشد، نوشتم تا چشم بينندگان را نور بُود و دل محبان اهل بيت را سرور و الحمد للّه ربّ العالمين». پس از اين مقدمات، در هفت فصل مطالبى را قبل از شروع تفسير به اختصار نوشته كه عبارت است از: «فصل اول: در تقسيم معانى مطالب قرآنى در چهار قسم. فصل دوم: در اينكه نامهاى قرآن از شش طرز بيرون نيست. فصل سوم: در بيان نامهاى قرآن. فصل

[١] تاريخ ترجمه از عربى به فارسى، (از آغاز تا عصر صفوى)، دكتر آذرتاش آذرنوش، ص ٢٢٧ ـ ٢٣٠.