«ابوالمحاسن حسين بن حسن جرجانى معروف به سيد گازر از علما و مفسّرين قرن نُهم و اوايل قرن دهم و از اساتيد على بن حسن زواره اى نويسنده ترجمة الخواص بوده است». [١] در صورتى كه گازر سيد بوده، ولى ابوالمحاسن از چنين نسبى بى بهره مى باشد. به علاوه، ابوالمحاسن هيچ گاه استاد على بن حسن زوارى نبوده و او در عصرى مى زيسته كه هنوز على بن حسن به دنيا هم نيامده بوده است. در آخر نسخه شماره هشتاد تفاسير كتابخانه آستان قدس رضوى، پس از اتمام سوره ناس، اشعارى است كه مؤلف سروده و كاتب آن را نقل كرده است و از يك بيت آن مى توان استنباط نمود كه غياث الدين جمشيد گازر زواره اى، تفسير جلاء الاذهان را تكميل نموده است: اني اتممت ذلك التفسيرحامداً في تفرج و سرور [٢]

دو بخش قابل تفكيك

بررسيهاى دقيق تر و برخى ژرف كاويها مُبيّن و مؤيّد آن است كه تفسير مزبور در دو بخش منفك از يكديگر، ولى در عين حال مكمّل هم، تدوين شده است: بخش اول جلاء الاذهان و جلاء الاحزان از ابوالمحاسن جرجانى، بخش دوم تفسير گازر از غياث الدين جمشيد زواره اى معروف به سيد گازر. [٣] شيخ آقا بزرگ تهرانى معتقد است قسمت دوم تفسير به لحاظ سياق مطالب و پديد آورنده، با بخش اول تفاوت دارد. ايشان متذكر مى گردد نسخه اى از جزء دوم از سوره مريم تا آخر قرآن را در كتابخانه آستان قدس رضوى ملاحظه كردم؛ فهرست

[١] فهرست كتب خطى كتابخانه آستان قدس رضوى، سيد على اردلان، ج ١، ص ٤٤٨.[٢] مفسّرى گمنام و تفسير او، غلامرضا گلى زواره، ص ٢٣.[٣] چهارده مقاله و گفتار، دكتر سيد محمدباقر حجّتى، ص ٢١٠.