نقد و بررسى قرار داده است. وى در ذيل آيه ٤٩ سوره بقره، روايتى را از ابن جرير طبرى نقل و سپس نقد نموده است: «اين روايت ابن جرير است از ابن زيد و اين درست نيست كه سامرى زرگرى استاد بود، اين حليها بستد و از آن گوساله ساخت زرين و بياورد آن را در بر گذرگاه باد بنهاد و چنان ساخت كه باد در زير او در شدى». [١] ابوالفتوح، همچنين در ذيل آيات ١٠١ تا ١٠٧ سوره صافات، دو دسته روايت را نقل كرده كه يكى اسحاق را و ديگرى اسماعيل فرزند ابراهيم خليل عليه السلام را ذبيح دانسته است. وى درباره ترجيح ذبيح بودن اسماعيل بر اسحاق مى نويسد: «و آنكه اهل تواريخ گفتند: اسماعيل پيشتر آمد ابراهيم را از هاجر و چون ساره را رشك آمد ابراهيم، اسماعيل را به مكه برد و پس از آن، به مدتى او را بشارت دادند به اسحاق از ساره». [٢]

٦. ٥. نقد و خدشه سندى روايات

ابوالفتوح رازى، گرچه در تفسير خود در نقل روايات به ذكر سلسله اسانيد روايات، چندان اهميت نداده و در برخى موارد به نقد و ارزيابى سندى روايات پرداخته است؛ از جمله در ذيل آيه ١٨٩ سوره اعراف، پس از نقل روايات و تأويل صحيح آيه، مى نويسد: «و اما اقوالى كه از اين پيش گفتيم و اخبارى كه در اين باب مخالفان ما آورده اند، جز آنكه مخالف ادله عقلى است و هر چه چنين باشد مقبول نبود، مطعون است در سندش براى آنكه از قتاده روايت كرده اند، از حسن از سمرة و حسن، سمره را نديد و از وى چيزى نشنيد ـ على قول البغداديين ـ دگر آنكه، حسن بخلاف اين گفت در

[١] تفسير روح الجنان، ج ١، ص ١٨٩ ـ ١٩٠ .[٢] روض الجنان، ج ١٦، ص ٢١٣.