بنابراين، اين رجال شناس و كتاب پژوه پرمايه نيز اطلاعاتى از مؤلّف اصلى جلاء الاذهان به دست نياورده است. مؤلف ريحانة الادب، ضمن نقل مطالب رياض العلماء اضافه مى نمايد: «از رياض العلماء نقل شده است كه ابوالمحاسن جرجانى از اكابر علماى اماميه و معاصر علامه حلّى بود و كتاب تكملة السعادات فى كيفية العبادات المستوفات به زبان پارسى از تأليفات او مى باشد كه در سال ٧٢٢ق از تأليف آن فارغ يافته و در اينجا نام شخص ديگرى ذكر نشده است». مدرس تبريزى در خاتمه مى نويسد: «نگارنده گويد: احتمال قوى مى رود كه همين ابوالمحاسن جرجانى صاحب كتاب تكلمه، همان ابوالمحاسن مذكور فوق صاحب تفسير جلاء الاذهان باشد». [١] در حالى كه صاحب رياض از چنين كتابى ذيل نام ابوالمحاسن حسين جرجانى نامى نبرده و حتى از روزگارش اظهار بى اطلاعى كرده است. [٢] در برخى منابع، ذيل عنوان محمد بن على بن محمد جرجابى استرآبادى، وى را از شاگردان علامه حلى ذكر نموده اند كه غير از ابوالمحاسن مورد بحث است. [٣] صاحب رياض العلماء ذيل شيخ ابوالمحاسن جرجانى او را از علماى بزرگ معاصر علامه حلى معرفى مى كند و كتاب تكمله را در زمره آثارش برمى شمارد و اضافه مى كند نسخه اى از آن را، كه به خط حسن سبزوارى بوده و احياناً در عصر مؤلف مى زيسته، در اختيار داشته است [٤] ، امّا او را به عنوان مفسّر و صاحب جلاء الاذهان معرفى نمى كند و مشخص مى گردد كه اين شخصيت غير از

[١] ريحانة الادب فى تراجم المعروفين بالكنية واللّقب، ج ١، ص ٤٠٠.[٢] رياض العلماء، ترجمه محمدباقر ساعدى، ج ٢، ص ٩٣، پاورقى مترجم.[٣] ر.ك: اعيان الشيعه، ج ٩، ص ٤٢٥؛ طبقات اعلام الشيعه، قرن هشتم، ص ١٩٤.[٤] رياض العلماء، تحقيق سيد احمد حسينى، ج ٥، ص ٥٠٩.