مجموعه مقالات كنگره شيخ ابوالفتوح رازي - جمعي از فضلا و نويسندگان - الصفحة ٢٠٩
بالفارسي وقد ادرج فيه اخبار الائمة عليهم السلام و روايات الاماميه وقد رأيت نسخة منها باسترآباد واُخرى بالتبريز و اُخرى برشت و اُخرى بآمل، ولم اعلم عصره ولا يبعد كونه بعينه تفسير گازر فلاحظه» [١] . مرحوم افندى اصفهانى در اين توصيف اطلاعى از عصر زندگى و تلاشهاى پژوهشى ديگر ابوالمحاسن، نشو و نما، استادان و شاگردان وى به دست نمى دهد و نكاتى را در وصف او آورده كه مى توان براى بسيارى از علما و مفسّران ذكر كرد. وى در ادامه به تفسير جلاء الاذهان و ملاحظه نسخه هايى از آن در چندين شهر اشاره دارد و در آخر اين ترديد را به وجود مى آورد كه امكان دارد جلاء الاذهان همان تفسير گازر باشد و در پايان خاطرنشان مى نمايد: از روزگار مؤلّف اطلاعى ندارم. صاحب الذريعه ضمن معرفى تفسير مذكور، همان مطالب صاحب رياض العلماء را متذكر مى گردد و اضافه مى كند مجلّدى از جلاء الأذهان را كه جلد سوم است و تاريخ كتابت آن ٩٩٦ هجرى است، ديده است كه در آن آمده اين تفسير به نام گازر شهرت يافته و مؤلّف آن ابوالمحاسن حسين بن على جرجانى است و تمام آن تفسير، كه در دو مجلد تدوين شده و تاريخ كتابت آن ٩٧٢ هجرى است، در كتابخانه آستان قدس رضوى موجود است. شيخ آقا بزرگ تهرانى در جاى ديگر يادآور مى شود اينكه جلاء الاذهان را در فهرست آستان قدس رضوى تأليف سيد گازر دانسته اند، احتمالى بيش نبوده؛ زيرا سيدى كه در فن تفسير استاد ملا ابوالحسن زوارى است، همانا سيد غياث الدين جمشيد مفسّر زوارى است و مؤلف جلاء الاذهان نمى باشد و مؤلف تفسير گازر غير از شيخ تاج الدين گازرى است كه از فقهاى اواخر قرن ششم هجرى و از اهل سبزوار مى باشد. [٢]
[١] رياض العلماء، ميرزا عبداللّه افندى اصفهانى، ج ٢، ص ٨٥ ـ ٨٦.[٢] ر.ك: الذريعه، ج ٥، ص ١٢٣؛ ج ٤، ص ٢٧٠.