مجموعه مقالات كنگره شيخ ابوالفتوح رازي - جمعي از فضلا و نويسندگان - الصفحة ١١٢

لأنّه لم يقع موضع المفرد» [١] ؛ ترجمه: «و قول خداوند «لَنْ تَفْعَلُوا» موضعى از اعراب ندارد و اين جمله بين مبتدأ و خبر معترضه است؛ مانند اين قول كه بگويى: زيد ـ بفهم آنچه مى گويم ـ مرد صادقى است. و اين جمله محلّى از اعراب ندارد؛ چرا كه در جايگاه مفرد واقع نشده است». ج) مقايسه بين دو تفسير در مباحث لغوى و تبيين معناى كلمات و واژه ها: ابوالفتوح رازى و شيخ طوسى ظاهراً داراى مبناى واحدى در بحث لغت مى باشند. از عبارات اين دو در جاهاى مختلف از تفاسيرشان اين گونه استنباط مى شود كه قائل به فروق لغات هستند و سعى دارند كه بين لغات مشابه، تفاوتهايى را قائل شوند؛ مثلاً هر دو در ذيل آيه ٨٥ سوره بقره قائل به تفاوت معناى «اِثم» و «عدوان» شده اند. تبيان: «والإثم قيل معناه: هو ما تنفّر منه النفس ولم يطمئن إليه القلب... وقال قوم:معنى الإثم ما يستحقّ عليه الذمّ وهو الأصح والعدوان مجازاة الحق...». [٢] روض الجنان: «... و گفته اند: اِثم گناهى باشد كه از تو تعدّى نكند و عدوان گناهى كه از تو به ديگرى شود و اِثم جامع باشد جمله را؛ چه هر چه به آن مستحقّ ذمّ باشد، آن را اثم خوانند و عدوان مجاوزة الحقّ باشد». [٣] يكى ديگر از موارد تفاوت معناى واژه ها در اين دو تفسير، بيان تفاوت سه واژه «سفك»، «صبّ» و «صفح» مى باشد. [٤] اگرچه در عبارت اين دو تفسير، گاهى چند كلمه و واژه «متقارب المعنى» يا «نظير» دانسته شده است، امّا اين دو تعبير نمى تواند دليل بر اين مطلب باشد كه اين