مجموعه مقالات كنگره شيخ ابوالفتوح رازي - جمعي از فضلا و نويسندگان - الصفحة ١١٥
اينكه گفتيم». [١] گاهى اوقات ابوالفتوح به تبيين مراد از واژه اى در ذيل يك آيه پرداخته كه در تفسير تبيان نيامده است؛ به طور مثال ايشان با استناد به روايات و آيات و اقوال فصحا، معناى «شيطان» را اين گونه بيان مى كند: «و شيطان هر متمرّدى باشد عاتى از جنّ و انس و از هر حيوانى». [٢] گاهى اوقات نيز تبيان به تفسير واژه هايى مى پردازد كه در روض الجنان در ذيل آيه مورد بحث سخنى از آن به ميان نيامده است. شاهد آن، معناى اصطلاحى «رزق» مى باشد كه تنها در تبيان مطرح شده است: «أنّ الرزق عبارة عمّا يصح الانتفاع به على وجه لا يكون لأحد المنع منه» [٣] ؛ ترجمه: «همانا رزق عبارت است از آنچه بهره بردن از آن صحيح است؛ به گونه اى كه احدى نمى تواند از آن چيز منع كند». د) مقايسه تطبيقى در تفسير در بحث قرائات: تفسير تبيان نسبت به تفسير روض الجنان در بيان قرائات مختلف براى واژه هاى هر آيه، بسيار مفصّل تر وارد بحث شده است؛ به طورى كه مى توان گفت: نسبت بين دو تفسير در بحث قرائات عموم و خصوص مطلق است؛ يعنى هر جايى كه شيخ طوسى قرائات را مطرح مى كند، ابوالفتوح نيز تبعيّت مى نمايد، امّا مواضع زيادى را در تفسير تبيان مى توان يافت كه به بحث قرائات پرداخته شده است و ابوالفتوح آن را مطرح نساخته است؛ مثلاً در ذيل آيه ٢٦ سوره بقره، هر دو تفسير، دو قرائت مختلف براى لفظ «أمّا» نقل مى كنند كه عبارت و شاهد ابوالفتوح عيناً مطابق عبارت و شاهد تبيان مى باشد: تبيان: وقوله: «فَأَمَّا الَّذِينَ» لغة العرب جميعاً بالتشديد وكثير من بنى عامر و تميم يقولون: أيما فلانٌ فَفَعَلَ اللّه به وأنشد بعضهم:
[١] روض الجنان، ج ١، ص ١٠٨.[٢] همان، ص ١٢٦.[٣] تبيان، ج ١، ص ١٠٩.