مجموعه مقالات كنگره شيخ ابوالفتوح رازي - جمعي از فضلا و نويسندگان - الصفحة ٤٥

مصون از خطا نبوده اند، ولى صواب آنان بيش از خطايشان بوده است، چنانكه سيّد شهيدان امام حسين عليه السلام فرموده: «وإنما العالم من يكثر صوابه». [١] جناب ابوالفتوح كه خود شيفته دانش بود و از آن سيراب نمى گشت، بر خود لازم مى دانست كه از اين گنج پرارزش كسب دانش كند و هيچ گاه خود را از آن بى نياز نداند و همين شيفتگى بود كه او را در رديف داناترين هاى عصر خويش قرار داد، چنانكه در حديث قدسى، موسى عليه السلام از خداوند پرسيد: «ربّ أىُّ عبادك أعلم؟ قال: عالم لا يشبع من العلم، يجمع علم الناس إلى علمه». [٢] ابوالفتوح رازى رحمه الله به جمع آورى علوم پيشينيان پرداخت و با نقد و اصلاح خطاهايشان، آن ميراث والا قدر را در كنار حاصل اجتهاد خود نهاده و اثرى گرانقدر از خود بر جاى گذاشت. از آنجا كه اين تفسير به گويش پارسى تدوين شده است، بيشتر روايات ـ با حفظ معانى ـ به زبان فارسى برگردانده تا ناآشنايان به زبان تازى نيز از اين انوار عرشى بهره مند گردند. در اين نوشتار بر آنيم كه تعدادى از احاديث اين كتاب را گلچين كرده و در كنار متون اوّليه آن در معرض خوانندگان قرار دهيم، تا هم دقت و ظرافت در ترجمه احاديث ـ كه يكى از ترجمه هاى كهن پارسى است ـ نمايان گردد و هم آن متون در دسترس جويندگان باشد. در پايان يادآورى دو نكته را لازم مى دانيم: ١. از آنجا كه يكى از منابعى كه ايشان در نقل احاديث همواره از آن بهره مى جسته، تفسير الكشف و البيان معروف به تفسير ثعلبى مى باشد، در اين نوشتار