مجموعه مقالات كنگره شيخ ابوالفتوح رازي - جمعي از فضلا و نويسندگان - الصفحة ٢٦٥
چند و چون اسرائيليات در تفسير ابوالفتوح
تفسير شناسان اهل سنّت معمولاً محور يا عامل اصلى ترويج و گسترش اسرائيليات را در فرهنگ مسلمانان چهار تن معرفى مى كنند كه عبارت اند از: ١. ابو يوسف عبداللّه بن سلاّم حليف تيره بنى عوف از قبيله خزرج كه در شمار صحابه به حساب مى آيد. ٢. ابو اسحاق كعب بن ماتع حميرى معروف به «كعب الاحبار» (ولادت ٧٢ قبل از هجرت / وفات ٣٢ق) كه در زمره تابعان به شمار مى آيد. ٣. ابو عبداللّه وهب بن منبّه يمانى (٣٤ / ١١٠ق) كه از تابعين و ايرانى تبار بوده است. ٤. ابو خالد يا ابوالوليد عبدالملك بن عبدالعزيز بن جريج وابسته امويان كه رومى و نصرانى تبار و از طبقه تابعين بوده است. [١] امّا يكى از قرآن پژوهان معاصر امامى، نام چهار تن ديگر را بر اين فهرست افزوده و در نتيجه عامل ترويج روايات و اساطير اسرائيلى را هشت تن دانسته است، [٢] بدين شرح: ١. محمد بن كعب قُرَظى (٣٩/١١٧ق) كه از اولاد كاهنان يهود بوده است. ٢. ابو رقيّه تميم بن اوس دارى لخمى فلسطينى كه در آغاز بر آيين ترسايان بود، امّا پس از بازگشت پيامبر صلى الله عليه و آله از تبوك در سال نهم هجرى به حضور پيامبر رسيد و به آيين مسلمانى درآمد. ٣. عبداللّه بن عمرو بن عاص (ولادت هفت سال پيش از هجرت / درگذشت
[١] التفسير و المفسرون، ج ١، ص ١٨٣ ـ ٢٠١.[٢] التفسير و المفسرون في ثوبه القشيب، ج ٢، ص ٩٤ ـ ١٢١.