جهت مفاهيم و معانى بلند، عصاره و تجلّى تمام قرآن كريم مى باشد. تفسير سوره حمد در روض الجنان حجمى در حدود شصت صفحه و در تفسير شريف تبيان در حدود ٢٥ صفحه را تشكيل مى دهد. در تفسير اين سوره در هر دو كتاب، مباحث مختلف كلامى، روايى، اصولى، فقهى، لغوى، ادبى، شأن نزولى و... مطرح شده است و مى تواند آيينه اى براى انعكاس روش اين دو تفسير در كلّ قرآن باشد. براى مقايسه تفسير سوره حمد، ابتدا به مباحث تفسيرى روض الجنان نگاهى خواهيم كرد و ترتيب مقايسه بر اساس اين تفسير است و بعد جست وجو مى كنيم كه آيا آن مبحث تفسيرى در تبيان نيز مطرح شده است؟ و اگر آن مبحث تفسيرى در تبيان نيز هست، آيا نشانه اى از تأثيرپذيرى ابوالفتوح از تفسير تبيان در آن بحث وجود دارد؟ اگر ملاحظه شود كه الفاظ و عبارات ابوالفتوح دقيقاً يا اجمالاً ترجمه تفسير تبيان است، بنابراين نتيجه مى گيريم كه ابوالفتوح از آن تفسير اين مطلب را گرفته است. البته موارد تأثيرپذيرى ابوالفتوح از يك سو، اختصاصات روض الجنان از سوى ديگر و اختصاصات تبيان از سوى سوم در اين دو تفسير فهرست وار مطرح خواهد شد و در بيشتر موارد تنها به ذكر آدرس از دو تفسير بسنده خواهد شد و در موارد محدودى نيز از خود متنها در اين مقاله استفاده خواهيم برد.

١.١.٢. تفصيل مبحث

ابوالفتوح رحمه الله بعد از مقدمه تفسيرى خود، وارد تفسير سوره حمد مى شود و در ابتداى اين سوره بحث استعاذه را مطرح مى كند. ابوالفتوح در اين بحث بسيار مفصّل تر از تبيان قلم مى زند و مباحثى چون: واجب يا مستحب بودن استعاذه، كيفيّت و لفظ استعاذه، معناى واژه هاى استعاذه (عوذ، شيطان و رجيم) و روايات فراوانى را در فضيلت استعاذه مى آورد؛ امّا در تبيان بحث مختصرى در معناى