ابوهريره مى آورد. [١] ابوالفتوح در ذيل آيه ٦٣ انبيا كه ابراهيم فرمود: «بَلْ فَعَلَهُ كَبِيرُهُمْ» از ابوهريره روايت مى كند كه رسول گفت: ما كذب ابراهيم الا ثلاث كذبات كلّها يجادل بهن عن دينه؛ ابراهيم دروغ نگفت، الا سه بار؛ هر بارى براى مجادله در دين. يكى آنكه «إِنِّي سَقِيمٌ» [٢] دگر، «فَعَلَهُ كَبِيرُهُمْ» ، سيم پادشاهى مى خواست تا ساره را از او بستاند، گفت: «انها اختى»، او خواهر من است. ابوالفتوح مى گويد: جواب گوييم: اين اخبار آحاد است و ايجاب علم نكند و براى او آنچه معلوم و مقطوع عليه باشد، دست بندارند. اگر تسليم كنيم، گوييم معنى آن است كه ابراهيم عليه السلام هيچ سخن نگفت كه ظاهر آن دروغ بود، الاّ سه بار. اما اين آيت را بيان كرديم كه دروغ نگفت در او ابراهيم. و اما قوله: «إِنِّي سَقِيمٌ» ، در جاى خود گفته شود ان شاءاللّه . و اما قوله لسارة: «انها اختى»، مراد آن باشد كه خواهر من است در دين. [٣]

١٧.٣. داورى بين حيوانات

در ميان متكلمان، بحث است كه خداوند در قيامت چگونه بين حيوانات داورى مى كند؟ ابوالفتوح در اين باره مى گويد: در خبر است كه خداوند در روز قيامت خلايق را در موقف عرض بدارد. بساط عدل بگستراند وترازوى عدل بياورند. منادى ندا كند از قبل ربّ العزّة: الا! هر مظلومى كه حقى دارد بر ظالمى برخيزد و... آن گه خداوند جمله حيوانات را كه بر او عوض دارند يا بر يكديگر عوض خواهند، همه را جمع كند و انتصاف كند ميان ايشان. آن گه ايشان را بگويد: خاك شويد، خاك شوند. على ما رواه ابوهريره و عطا. [٤]

[١] روض الجنان، ج٤، ص٢٩.[٢] صافات (٣٧): آيه ٨٩ .[٣] روض الجنان، ج ١٣، ص ٢٤٢؛ ج ١٦، ص ٢٠٤.[٤] همان، ج ٧، ص ٢٨٢.