العلى... سخن خدا نيست و جبرئيل آن را نياورده و اين سخن، كفر آشكار و موجب ارتداد از دين است. و اين نادانى او آن قدر ادامه يافته كه سوره تمام شده و سجده آخر آن را به جا آورده است، باز هم متوجه خطاى خود نشده تا اينكه جبرئيل نازل شده و دوباره سوره را بر او عرضه كرده و اين دو جمله كفرآميز را نيز جزء سوره خوانده است؛ آن گاه جبريل گفته است كه من آن را نازل نكرده ام. از همه بدتر اينكه، جبرئيل آيه: «وَما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ مِنْ رَسُولٍ...» [١] را نازل كرده و همانند اين كفر را براى همه انبيا و مرسلين اثبات نموده است». [٢] طبرى، در ذيل آيه ٢١ سوره ص، رواياتى را از سدّى، حسن بصرى، وهب بن منبه، انس بن مالك و ابن عباس آورده است كه مضمون يكسان دارند. [٣] بسيارى از مفسران، اين گونه روايات را منكر شده و جعلى دانسته و راويان آنها را ضعيف شمرده اند. [٤] علامه طباطبائى رحمه الله نيز ضمن نقل اين قصه از طبرسى رحمه الله [٥] و نقد وى به آن مى فرمايد: «اين داستان كه در اين روايات آمده، از تورات گرفته شده است و اصل آن از اين هم زشت تر و رسواتر است؛ و اين روايات تا حدودى آن را تعديل كرده اند». [٦]

٤. ٥. پذيرش روايات موافق مذهب شيعه و مخالف مذهب عامه

همان طور كه قبلاً مطرح شد، ابوالفتوح رازى بدون شك از منابع حديثى و تفسيرى

[١] انبيا (٢١): آيه ٢٤.[٢] الميزان، ج ١٤، ص ٣٩٦ ـ ٣٩٧ . براى مطالعه بيشتر ر.ك: پژوهشى در باب اسرائيليات در تفاسير قرآن، ص ٢٧٤ ـ ٢٨٠ .[٣] ر.ك: جامع البيان، ج ١٠، ص ٥٧٠، روايات ٢٩٨٥٢ ـ ٢٩٨٥٩ .[٤] ر.ك: الاسرائيليات والموضوعات، ص ٢٦٦؛ تفسير ابن كثير، ج ٧، ص ٥٠؛ التبيان في تفسير القرآن، ج ٨ ، ص ٥٥٤؛ تنزيه الانبياء، ص ١٢٦ ـ ١٣١.[٥] مجمع البيان، ج ٨ ـ ٧ ، ص ٧٣٦.[٦] الميزان، ج ١٧، ص ١٦٤.