با مطالعه اجمالى و نگاهى كلى، مى توان روايات اسرائيلى تفسير ابوالفتوح رحمه الله را به سه گونه تقسيم نمود: قسم اول: رواياتى است كه ابوالفتوح آنها را بدون هيچ گونه نقد و بررسى، بى طرفانه نقل كرده است. وى درباره «شجره ممنوعه»، افسانه عوج بن عنق، افسانه سرايى در مورد حضرت ادريس عليه السلام، افسانه كوه قاف و نيز احاديث آغاز نزول وحى بر پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله رواياتى را آورده است كه با معيارهاى عقلى و نقلى معتبر ناسازگار است و بيشتر آنها از طريق راويان روايات اسرائيلى نقل شده است؛ گرچه مرحوم شعرانى رحمه الله در مواردى در پاورقيها و مقدمه خود بر اين تفسير در مقام دفاع از ابوالفتوح برآمده و روش وى را در نقل اخبار و آثار ضعيف تأييد نموده است، به ويژه در جاهايى كه مفسر گرانقدر روايات مخالف را با هم نقل مى نمايد. وى در ذيل آيه ٥٧ سوره مريم مى نويسد: «دو روايت مخالف يكديگر را مؤلف بى ترجيح از عرائس نقل كرده است؛ چون معلوم نيست صحيح كدام است و دانستن اين امور واجب نيست». [٥] شعرانى رحمه الله، همچنين در ذيل آيه دوازده سوره مائده ضمن دفاع از ابوالفتوح رحمه اللهمى نويسد: «اختلاف روايت، دليل آن است كه مؤلف به صحت هيچ يك معتقد نيست و آن

[١] ر.ك: جامع البيان، ج ١٠، ص ٣٠٢.[٢] ر.ك: همان، ج ١، ص ٤٩٤ ـ ٥٠١ .[٣] ر.ك: همان، ج ٤، ص ٥١٥.[٤] ر.ك: همان، ج ٩، ص ١٧٤.[٥] تفسير روح الجنان، ج ٧، ص ٤٢٣.