مجموعه مقالات كنگره شيخ ابوالفتوح رازي - جمعي از فضلا و نويسندگان - الصفحة ٢٨
مقصود است و بعضى ديگر گفته اند زبان رسول خدا، و دسته اى ديگر گفته اند شمايل و صورت رسول خدا و برخى ديگر گفته اند قرآن مقصود است». آن گاه مى افزايد: اين اقوال مناقض ظاهر قرآن است؛ زيرا هم بايد تلو و تابع باشد و هم گواه و شاهد و هم از او يعنى از رسول باشد. اما آنكه گفت مراد جبريل يا فرشته اى ديگر است، اين قول منتقض است، بقوله تعالى «منه»؛ زيرا جبريل از او نباشد؛ چه ايشان قبيلى ديگرند و رسول عليه السلامقبيلى ديگر. اما قول آن كس كه گفت: مراد قرآن است منتقض باشد به يتلوه و منه براى اينكه قرآن از رسول نيست و نيز پس رو [و تابع] او نباشد. و اما قول آن كس كه گفت مراد زبان رسول است منتقض باشد به يتلوه و شاهد براى اينكه زبان او تبع او نباشد و نيز گواهى را نشايد كه زبان مراد گواه بر صحّت دعواى او نباشد. و اما قول آن كس كه گفت مراد رسول [صورت رسول] است منتقض است به يتلوه و شاهد و منه به هر سه منتقض است. و انما معتمد آن است كه روايت كرده اند به اسانيد مخالف و مؤالف كه مراد به صاحب بيّنه رسول صلى الله عليه و آله است و مراد به شاهد اميرالمؤمنين على عليه السلام است و دليل بر اين، آن است كه ظاهر را و معنا را و نظم را با اين قول خلل نيست [على عليه السلام هم تابع است و هم از رسول خدا است و هم گواه مى تواند باشد] و با آن اقوال خللها است؛ چنان كه گفتيم. اما اخبار من طريق العامه؛ ثعلبى، امام اصحاب الحديث، در تفسير بيارد به اسناد از كلبى از ابو صالح از عبداللّه عباس گفت «أَفَمَنْ كانَ عَلى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّهِ» رسول اللّه و «يَتْلُوهُ شاهِدٌ مِنْهُ» على بن ابى طالب است.