مجموعه مقالات كنگره شيخ ابوالفتوح رازي - جمعي از فضلا و نويسندگان - الصفحة ٢٣٠

صحت رجعت را استفاده مى نمايد. شيخ ابوالفتوح رازى ذيل آيه «وَيَوْمَ نَحْشُرُ مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ فَوْجاً مِمَّنْ يُكَذِّبُ بِآياتِنا...» [١] مى نويسد: «و اصحاب ما به اين آيت تمسّك كردند در صحّت رجعت، و گفتند: خداى تعالى در اين آيت گفت: روزى باشد كه ما زنده كنيم از هر گروهى جماعتى را، و اين نه روز قيامت باشد؛ براى آنكه روز قيامت همه خلايق را حشر كنند؛ چنان كه: «... وَيَوْمَ نَحْشُرُهُمْ جَمِيعاً...» [٢] و گفت: «... وَحَشَرْناهُمْ فَلَمْ نُغادِرْ مِنْهُمْ أَحَداً...» [٣] ، و اين روز جز آن روز باشد به هر حال». [٤] شيخ ابوالفتوح رازى ذيل آيه بيست سوره طه «فَأَلْقاها فَإِذا هِيَ حَيَّةٌ تَسْعى» [٥] و نيز ذيل آيه ده سوره نمل «... فَلَمّا رَآها تَهْتَزُّ كَأَنَّها جَانٌّ» [٦] ، به تعارض ظاهرى اين آيات اشاره كرده و سپس در مقام پاسخ برآمده است. يكى از جوابهايى كه بيان كرده است، به اين شرح است: «ممتنع نبود كه در خفت و سرعت سير با مار ماند و در عظم خلق و هول منظر با اژدها ماند جامع اين دو وصف را؛ چنان كه حق تعالى گفت: «قَوارِيرَا مِنْ فِضَّةٍ...» [٧] آبگينه اى از سيم. و آبگينه از سيم نباشد؛ يعنى فى صفا القوارير و رقّتها و فى بياض الفضّة وقوّتها». [٨]

ج) بيان نكات متعدّد ادبى (اعم از صرفى، نحوى و بلاغى)

شيخ ابوالفتوح رازى براى تبيين نكات ادبى موجود در قرآن كريم سعى وافرى در پيدا كردن موارد مشابه از طريق كنار هم قرار دادن آيات به عمل مى آورد. در ذيل به