مجموعه مقالات كنگره شيخ ابوالفتوح رازي - جمعي از فضلا و نويسندگان - الصفحة ١٢٢
ابوالفتوح، بر خلاف صاحب تبيان، از كتب عرفا نيز بهره برده و جملات و اقوال تفسيرى و مطالب نسبتاً فراوانى از عرفا نقل كرده است. ايشان در ذيل آية الكرسى [١] مى گويد: «بعضى اهل معانى گفتند: خداى تعالى به اين آيت دل بندگان خود به خود مى كشد عاجلاً و آجلاً، چنان است كه گفت: اى بنده! اگر راغب دنيايى، مراست، از من خواه. و اگر اميد كرامت آخرت دارى ـ به شفاعت شفيعى ـ كه آن شفاعت به فرمان من است. سپس در دنيا و آخرت گريز نيست تو را از من». [٢] چنان كه ملاحظه مى شود در اين قسمت ابوالفتوح از تبيان متأثر نيست؛ هرچند ممكن است از تفاسير ديگر پيش از خود بهره برده باشد. ى) مقايسه تطبيقى دو تفسير در بيان اقوال مختلف تفسيرى: هنگامى كه دو تفسير تبيان و روض الجنان را بسيار دقيق با هم مقايسه مى نماييم متوجه مى شويم كه نه تنها ابوالفتوح رازى در شيوه ورود به مباحث آيات و خروج از آن و نيز در بحثهاى ادبى و لغوى و بيان قرائات متأثر از تفسير شريف تبيان است و نه تنها از علم كلام، فقه، اصول و علوم قرآنى در تفسير خود مانند تبيان بهره برده و در بحثهاى كلامى، فقهى، اصولى و علوم قرآنى متأثر از تفسير وزين تبيان مى باشد، بلكه او نيز مانند شيخ طوسى تمام اين بحثها و علوم را ابزارى براى تحليل و تفسير آيات الهى قرار داده است و بدين علت است كه مى بينيم مهم ترين قسمت تأثيرپذيرى ايشان از تفسير تبيان در ناحيه ويژگيهاى تفسيرى، مربوط به اقوال تفسيرى مى باشد. در اين بحث شواهدى را براى اثبات تأثيرگذارى تبيان بر روض الجنان مى آوريم كه اين شواهد در سه قسمتِ: بيان اقوال تفسيرى، نظريّه مفسِّر ارجمند در تفسير آيه، و پاسخ به شبهات تفسيرى مى باشد.
[١] بقره (٢): آيه ٢٥٥.[٢] روض الجنان، ج ٣، ص ٤٠٧.