مجموعه مقالات كنگره شيخ ابوالفتوح رازي - جمعي از فضلا و نويسندگان - الصفحة ١٠٣
خداوند به نحو مطلق اطلاق مى شود كه عين همين مطلب در مورد «ربّ» در تبيان آمده است. روض الجنان: «اكنون بدان كه اطلاق اين اسم [ربّ] الاّ بر خداى تعالى نشايد كردن، يكى را از ما مطلق ربّ نشايد خواندن، مگر مقيّد؛ چنان كه: ربّ الدّار و ربّ الضَّيعة... و مانند اين اسم خالق است بر اطلاق كه جز بر خداى تعالى اجرا نكنند...». [١] تبيان: «ولا يطلق هذا الإسم [ربّ] الاّ على اللّه وأمّا في غيره فبقيد فيقال ربّ الدّار وربّ الضيعة». [٢] ـ در مورد اينكه مراد از «عالم» چيست، در تفسير تبيان سه قول آمده است [٣] و در تفسير روض الجنان اقوال زيادى مطرح شده است كه بعضى ريشه روايى دارند و بعضى در اقوال علما آمده، لكن در پايان مى فرمايند بهتر است حمل كنند «عالم» را بر عموم. [٤] ـ بيان اقوال مختلف در تفسير ابوالفتوح درباره تعداد عالَم. [٥] ـ علت تكرار «الرحمن ـ الرحيم» در تفسير ابوالفتوح آمده است، امّا در تفسير تبيان نيامده است. [٦] ـ در مورد علّت اين مطلب كه چرا «مالك» و «مَلِك» قرائت كرده اند و همچنين در مورد معناى اين دو، اصل مطلب را ابوالفتوح رحمه الله از تبيان گرفته، با تغييرات جزئى در عبارت و به اضافه استنادش به اخبار مبنى بر اينكه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله «مالك» قرائت فرموده اند. [٧]
[١] روض الجنان، ج ١، ص ٧١.[٢] تبيان، ج ١، ص ٣٢.[٣] همان، ص ٣٢.[٤] روض الجنان، ج ١، ص ٧٢ ـ ٧٣.[٥] همان، ص ٧٣ ـ ٧٤.[٦] همان، ص ٧٤.[٧] همان، ص ٧٥ ـ ٧٦؛ تبيان، ج ١، ص ٣٣ ـ ٣٤.