لطف امور ايشان را به جهت اعتماد كردن بر تفقّد عظيم از امور ايشان. يعنى، هرگاه تفقّد كلّيات و معظمات امور ايشان بكنى، چنان نكنى كه بر آن اعتماد كرده ترك تفقّد و مراعات جزئيات امور ايشان كنى كه به درستى كه يسير و اندك از لطف تو را موضعى است كه منتفع مى‌شوند به آن، و جسيم و بزرگ لطف تو را موقعى است كه مستغنى و بى‌نياز نيستند از آن.»

«و ليكن آثر روؤس جندك عندك من واساهم في معونته، و أفضل عليهم من جدته، بما يسعهم و يسع من وراءهم من خلوف أهليهم، حتّى يكون همّهم همّا واحدا في جهاد العدوّ؛ فإنّ عطفك عليهم يعطف قلوبهم عليك، [و إنّ أفضل قرّة عين الولاة استقامة العدل في البلاد، و ظهور مودّة الرّعيّة. و إنّه لا تظهر مودّتهم إلّا بسلامة صدورهم،][١] و لا تصحّ نصيحتهم إلّا بحيطتهم على ولاة الأمور، و قلّة استثقال دولهم، و ترك استبطاء انقطاع مدّتهم.»

«و بايد كه برگزيده‌ترين رؤسا و سرداران لشكر تو نزد تو كسى باشد كه مواسات كند با لشكريان در يارى دادن به ايصال ارزاق و اقوات به ايشان، و افضال و احسان كند بر ايشان از توانگرى خود به آنچه واسع باشد ايشان را، و واسع باشد كسانى را كه از وراى ايشانند از بازماندگان اهل ايشان- غرض آن است كه برگزين از رؤسا كسى را كه مددكارتر و بخشنده‌تر باشد بر سپاه- تا هم ايشان در جهاد عدوّ هم واحد باشند [٢١٠ آ] و يكدل و يكجهت باشند- مجملا آنكه با سپاه خود مهربان و مشفق بايد بود- پس، به درستى كه شفقت تو بر ايشان مهربان مى‌سازد دلهاى ايشان را به تو. [و نيكوترين چيزى كه حكمرانان را خشنود مى‌دارد، برپا داشتن عدل و دادگرى در شهرها و آشكار ساختن دوستى رعيّت مى‌باشد. و دوستى آنان آشكار نمى‌گردد، مگر به سالم ماندن سينه‌هاشان.][٢] و درست نمى‌شود نصيحت و اخلاص ايشان، الّا به نگاهبانى و نگاهدارى و مهربانى ايشان بر واليان ايشان، و به آنكه كم مى‌كرده باشند ثقيل گرفتن دولتهاى ايشان را- يعنى، دولتهاى واليان را گران نگيرند و باعث خوشى عيش خود

[١] - از چاپ فيض الاسلام، ص ١٠٠٦ و چاپ صبحى صالح، ص ٤٣٣ افزوده شد. اين عبارات در شرح نهج البلاغه، ابن ابى الحديد نيست.

[٢] - از فيض الاسلام، ص ١٠٠٨ اضافه گرديد.