دينار بود. گفت: خ اجازت نماى تا اين جزوى را بر حواله نمايند. خ فرمودم تا آن را برگرفتند و او را شكر بسيار گفتم. بعد از آن گفت: خ يا سيّدى! نوعى باشد بديع از فرشها و بساط فرموده‌ام تا مرا يك خانه‌وار[١] جامه بافته‌اند در ارمنيّه‌[٢]، و آن ده مصلّى است كه هريك با تمامت دست از چهار بالش و نهالى‌[٣] و مطارح و بساطها جمله مذهّب راست به زر كشيده. پنج هزار دينار بر آنجا صرف شده است، امّا به ده هزار دينار مثل آن نتوان يافت.

اگر به وزيرى دهى، بنده تو شود و اگر هديه خليفه سازى، نيكو باشد و اگر بهر خود نگاه دارى، بدان متجمّل گردى.،

و بفرمود تا تسليم كردند و چون بديدم، هرگز مثل آن نديده بودم و هيچ‌كس را با خويشتن در آن شريك نتوانستم كرد و در روز تطهير نو يك نوبت خانه بدان بياراستم و تا اكنون همچنان نونهاده است. پس، مرا ملامت مى‌كنى اى پسر؟ چنين مردى را اى پسر برپا نخيزم و تواضع نكنم؟»

عبد اللّه مى‌گويد: «گفتم: خ لا و اللّه كه به همه تبجيل و تعظيم سزاوار است. خ و بعد از آن پدرم هرگز كسى را از عمل معزول نكردى كه با وى طريق احسان سپردى و همه نيكوييها در حقّ او به‌جا آوردى و گفتى احمد بن ابى خالد بن حسن حرف به ما آموخت.»

حكايت‌

آورده‌اند كه پيوسته ميان آل بويه و سامانيان طريق تودّد معمول بود و آل بويه خراج رى و مال آن، نزديك آل سامان فرستادندى و در عهد نصر بن احمد[٤] آن قاعده مطروح گشت و هردو جانب يكديگر را رعايت مى‌كردند و چون نوبت امارت به نوح بن نصر[٥]

[١] - يعنى به اندازه و متناسب نياز يك خانه.

[٢] - در نسخه‌هاى مر و مج« ازمنه» ضبط شده است، ولى ظاهرا در اصل همان« ارمنيه» صحيح باشد. جغرافيدانان اسلامى غالبا آن را به صورت« ارمينيه» ضبط كرده‌اند. براى نمونه، نك: معجم البلدان، ج ١، صص ١٥٩ تا ١٦١؛ اصطخرى، ص ١٥٥.

[٣] - تشك.

[٤] - نصر دوم پسر احمد كه از ٣٠١ تا ٣٣١ ق. حكومت كرد.

[٥] - نوح اول پسر نصر دوم از ٣٣١ تا ٣٤٣ ق. حكومت كرد. هنگامى كه او به حكومت رسيد، عضد الدوله( حكومت: ٣٣٨- ٣٧٢ ق.) هنوز عراق را متصرّف نشده بود. عضد الدوله در سال ٣٦٧ ق. عراق را متصرّف شد و در اين هنگام« نوح بن منصور سامانى» بر بخارا حكم مى‌راند. روايت احمد خوارزمى كه در سطور بعدى مى‌آيد نيز به امارت نوح بن منصور و وزارت ابو الحسن عتبى، كه مقارن حكومت عضد الدوله و گسترش آن در نواحى غربى قلمرو آل بويه بوده است، اشاره مى‌كند.