جرعه خشمى كه ردّ كند آن را به حلم، و جرعه مصيبتى كه ردّ كند آن را به صبر.» و حضرت امير المؤمنين- صلوات الله عليه- فرموده كه، «العفو زين القدرة.»[١] يعنى: «عفو زينت قدرت است.» و فرموده كه، «المروّة العدل فى الإمرة و العفو مع القدرة و المواساة فى العشرة.»[٢] يعنى: «مروّت عدل است در حكومت و امارت، و عفو است با قدرت و توانايى [بر انتقام‌][٣]، و مواسات است در معاشرت.» و فرموده: «اذكر عند الظلم عدل اللّه فيك و عند القدرة قدرة اللّه عليك.» يعنى: «ياد كن نزد اراده ظلم، عدالت خداى عز و جلّ [را][٤] نسبت به تو؛ و نزد قدرت و توانايى بر انتقام كشيدن، قدرت و توانايى خداى عز و جلّ را بر تو.»

و فرموده: «جمال السّياسة [٨٢ آ] العدل فى الإمرة و العفو مع القدرة.»[٥] يعنى:

«حسن و جمال سياست و تدبير عدالت در امارت است و عفو با قدرت.» و فرموده:

«شيئان لا يوزن ثوابهما: العفو و العدل.»[٦] يعنى: «دو چيز است كه ثواب آن به ميزان و حساب درنمى‌آيد: عفو كردن و عدل ورزيدن.» و فرموده: «ما احسن العفو مع الاقتدار و ما اقبح العقوبة مع الاعتذار.»[٧] يعنى: «چه نيكوست عفو با قدرت و توانايى بر انتقام، و چه قبيح است عقوبت با اعتذار.» يعنى، وقتى كه مجرم در مقام عذرخواهى درآيد. و فرموده: «لا تفضحوا انفسكم لتشفوا غيظكم و ان جهل عليكم جاهل فليسعه حلمكم.»[٨] يعنى: «فضيحت مسازيد نفوس خود را جهت آنكه تشفّى غيظ و خشم خود بكنيد، و اگر جاهلى بر شما جهالت كند فراخى حلم شما متحمّل آن شود.»

و فرموده: «لا تعاجلن الذّنب بالعقوبة و اترك بينهما للعفو موضعا يحرز به الأجر و المثوبة.»[٩] يعنى: «معاجلت مكن گناه را به عقوبت، و بگذار در ميان گناه و عقوبت جايى از جهت عفو تا به سبب آن احراز اجر و ثواب اخروى كنى.» و فرموده «لا عزّ ارفع من الحلم و لا خير فى خلق لا يزينه حلم.»[١٠] يعنى: «هيچ عزّتى بلندتر از حلم نيست، و هيچ‌

[١] - غرر الحكم، ش ٧٧٣.

[٢] - غرر الحكم، ش ٧٧٣.

[٣] - از مر افزوده شد.

[٤] - از مر افزوده شد.

[٥] - غرر الحكم، ش ٤٧٩٢.

[٦] - همان، ش ٥٧٦٩.

[٧] - همان، ش ٩٥٤٠.

[٨] - همان، ش ١٠٢٤٠.

[٩] - همان، ش ١٠٣٤٣.

[١٠] - همان، ش ١٠٦٣٢.