روضة الأنوار عباسى (در اخلاق و شيوه كشوردارى) - محقق سبزوارى - الصفحة ٢٨٩ - فصل سوم در صبر

حاصل مى‌شود. پس، اگر روزى چند ايّام برخلاف آرزو گذرد و دشمنان كامياب باشند، صبر بايد كرد كه زود فرصت به دست خواهد آمد.

و فرموده: «افضل ما يستمدّ به النّعمة الشّكر و افضل ما يمحص به المحنة الصّبر.»[١] يعنى: «بهتر چيزى كه به آن استمداد كند، نعمت شكر است و بهتر چيزى كه به آن گداخته مى‌شود، محنت صبر است.» و فرموده كه، «أحمد الامور عاقبة الصّبر.»[٢] يعنى:

«محمودتر امور به حسب عاقبت صبر است.» و فرموده: «إصبر على مفيض مرارة الحقّ و ايّاك ان تخدع لحلاوة الباطل.»[٣] يعنى: «صبر كن بر درد تلخى حق و بپرهيز از آنكه تو را فريب دهد شيرينى باطل.»

و بوزرجمهر[٤] حكيم گفته: «نديدم ظهيرى بر ثقل و گرانى دولتها مانند صبر؛ و نديدم ذليل‌كننده حاسدان مانند تحمّل؛ و نديدم كسب‌كننده اجلال و بزرگى مثل نگاه داشتن خود از مزاح؛ و نديدم كشاننده بغض مانند عجب و خودبينى؛ و نديدم تلف‌كننده مرادات مانند استعمال هزل در مواضع جدّ.»

و بايد كه عاقل هرگاه در سختى و شدّتى گرفتار آيد، بايد كه انديشه كند كه اين سختى را دوامى نخواهد بود و بقايى نخواهد داشت، چه همه چيز دنيا از آسانى و دشوارى و دولت و نكبت و رنج و راحت در معرض زوال و انتقال است و هيچ كدام را دوامى نيست، و بناى اين جهان كون و فساد بر تغيير و زوال است و سختيها را عن‌قريب آسانى در عقب است و لهذا حضرت امام حسين ٧ در بعضى ادعيه شريفه خود فرموده‌اند: «الهى انّ اختلاف تدبيرك و سرعة طواء مقاديرك قدمنعا عبادك العارفين بك عن السّكون الى عطاء و اليأس فى بلاء.»[٥] يعنى: «الهى به درستى كه اختلاف تدبير تو و سرعت طىّ شدن تقديرهاى تو منع كرده بندگان شناساى تو را از ساكن شدن و آرام گرفتن به عطاها و مأيوس شدن در بلاها.»

[١] - همان، ٣٣٤٨:« ابلغ ما تستمد به النعمة الشكر و اعظم ما تمحص به المحنة الصبر».

[٢] - همان، ش ٣٣٤٨.

[٣] - همان، ش ٣٤٧٢« اصبر على مرارة الحقّ و اياك ان تنخدع لحلاوة الباطل».

[٤] - اصل:« ابو ذر جمهر».

[٥] - بحار الانوار، جلد ٩٨، ص ٢٢٥.