آن‌ها كه در عرصه «عبوديت» خود را به خداوند سپردند و از هر چه جز اوست بريدند، و اگر دَمْدَمِه‌اى از شيطان ايشان را به وسوسه افكند، خداوند را ياد كرده و به او پناه بردند، مجال را براى شيطان تنگ كرده هرگز ولايت و سرپرستى او را نپذيرفتند:

إِنَّ الَّذِينَ اتَّقَوْا إِذَا مَسَّهُمْ طَائِفٌ مِنَ الشَّيْطَانِ تَذَكَّرُوا فَإِذَا هُم مُبْصِرُونَ.[١] گمان پرهيزگاران چون دَمْدَمه‌اى از شيطان به ايشان رسد (از خدا) ياد مى‌كنند و ناگاه ديده ور مى‌شوند.

تنها چيزى كه مى‌تواند حصارِ دل شود و دلِ به اين وسعت را، كه از هيچ چيز پُر نمى‌شود، پركند و همه گِرداگردِ آن را فرا بگيرد و بسانِ لنگرى محكم و سنگين، كشتى دل را آرام و ثابت نگاه دارد، ياد خداوند؛ ياد عظمت و بزرگوارى خداوند است. و هم چنان كه خداوند از همه موجودات بزرگ‌تر است، و برتر از آن است كه به وهم و تصور آدمى در آيد، ياد او نيز چنين است؛ بزرگ‌تر و برتر از هر چيزى است: وَلَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ.[٢] و به راستى ياد كردِ خداوند، (از هر چيز) بزرگ‌تر است.

براى همين، امام على بن الحسين (ع)؛ امامى كه صحيفه مبارك، نازله روحِ لطيفِ اوست، يادكردِ خداوند و جارى ساختنِ نام پاك او را بر زبان و اذن خداوند بر اين كار بزرگ و بى‌بديل را، از بزرگ‌ترين نعمت‌هاى الهى بر آدميان دانسته است: وَمِنْ اعْظَمِ الّنِعَمِ عَلَيْنا جَرَيانُ ذِكْرِكَ عَلى الْسِنَتِنا، وَ اذْنُكَ لَنا بِدُعْاتِكَ و تَنْزِيهكَ وَ تَسْبِيحِكَ؛[٣] چرا كه اين نام پاك به هر زبانى كه جارى شود، سيل آسا، هر گونه پليدى را از ساحت وجود آدمى دور مى‌كند.

ذكر حق پاكست، چون پاكى رسيد		رخت بربندد، برون آيد پليد
مى‌گريزد ضّدها از ضّدها		شب گريزد، چون برافروزد ضيا
چون در آيد نامِ پاك اندر دهان‌		نه پليدى و نه اندُهان‌[٤]

و همين كه ساحتِ دل از ياد خدا سرشار شد ديگر، مجالى براى جز خدا، باقى نمى‌ماند و دل در حصار محكمى قرار مى‌گيرد كه هيچ بدانديشى بدان راه نمى‌يابد و از همه آفت‌ها و پليدى‌ها و پلشتى‌ها مصون مى‌ماند. و هر چه جز خداست، در نگاهِ تيزبين آن‌كه همواره به ياد خداست و خداوند، به بزرگى و احتشام، بر جانش نشسته است، هيچ‌

[١] - اعراف، آيه ٢٠١

[٢] - عنكبوت، آيه ٤٥

[٣] - مفاتيح، مناجات ذاكرين

[٤] - مثنوى، دفتر سوم، بيت ١٨٦- ١٨٨.