چرا كه اوّلًا: رقّت و نازكدلى، پديده‌اى است كه بر اثر پيدايش عامل آن در يك عضوِ مادّىِ بدنى، بروز مى‌كند. و با از ميان رفتنِ آن عامل، از ميان مى‌رود؛ در حالى كه برتر از جسم و جسمانيات و تأثّرات دگرگون كننده است. ثانياً: اين اثرپذيريها، براى اطلاع رسانى به آدميان در درد و رنجها و ناگوارى‌هايى است كه نياز به ابزار انتقال دارد. و روشن است كه علم خداوند بر همه واقعيت‌هاى جهان، فراگير است و هيچ چيز بيرون از قلمروِ دانايى و آگاهيى خداوند نيست: وَ هُوَ بِكُلِّ شَىٍ عَليمٌ.[٢] ثالثاً: رحمت خداوند بر خلق، بى‌استحقاق و بى‌رَشوت و بدون هرگونه چشمداشت از بندگان است.

اى كريم و اى رحيمِ سرمدى‌		درگذار از بدسَگالان اين بدى‌
اى بداده رايگان صد چشم و گوش‌		بى ز رَشْوت بخش كرده عقل و هوش‌
پيش از استحقاق بخشيده عطا		ديده از ما جمله كفران و خطا[٣]

رابعاً: احساس لذّت در مورد خداوند، قابل تصور نيست؛ چرا كه احساس لذّت در آدميان به خاطر كارهايى كه انجام مى‌دهند، بر مبناى طبيعت نيازمند؛ بلكه «عين نيازى» است كه دارند و براى رفع آن، اقدام به انجام كارى مى‌كنند و بر مبناى خودخواهىِ تباه كننده‌اى كه گرفتار آن‌اند و در جست و جوى منفعت، آن كار را انجام مى‌دهند؛ يعنى ريشه در احساس لزوم جبران نقص يا زياده‌طلبى براى دستيابى به لذّت دارد. در حالى كه چنين نسبتى به خداى بى‌نياز مطلق، روا نيست. از سرورِ شهيدان امام حسين (ع) رسيده است كه فرمود:

الهى انْتَ الغَنّى بِذاتِكَ انْ يَصِلَ الَيْكِ النَّفْعُ مِنْكَ فَكَيْفَ لاتَكوُنُ غَنياً عَنِّى.[٤] خداى من! تو در ذات خود، از اين كه از تو به تو سودى رسد، بى‌نيازى، پس‌

[١] - نهج‌البلاغه، خطبه ١٧٩

[٢] - حديد، آيه ٣

[٣] - مثنوى، دفتر سوم، بيت ٢٢١١- ٢٢١٣.

[٤] - دعاى عرفه